Αθλοπαιδίες με το κοντραμπάσο
Διονύσης Ανεμογιάννης

Ξεφυλλίζοντας τις παρτιτούρες του 18χρονου σολίστα Μιχάλη Σέμση.

Η εφηβεία του Μιχάλη Σέμση υπήρξε μετρημένη σε χτύπους μετρονόμου. Προερχόμενος από μουσική οικογένεια, ο Μιχάλης αφοσιώθηκε από μικρή ηλικία στην κλασσική μουσική, αφήνοντας κατά μέρος τις εξόδους σε κλαμπ και μπουζούκια με τους συνομηλίκους του. Ευρηματικός, με έντονη κριτική σκέψη, ο δεξιοτέχνης στο ογκώδες κοντραμπάσο -του οποίου η μεταφορά μπορεί να θεωρηθεί και ολυμπιακό άθλημα- μοιράστηκε μαζί μας τις σκέψεις του, κρατώντας διακριτικά στα χέρια τέσσερεις χορδές και μουρμουρίζοντας [καθ’ όλη την διάρκεια της φωτογράφησης] ποιήματα γραμμένα σε πεντάγραμμο.

Φωτο: Manteau Stam.



Σε ποια ηλικία ξεκίνησες να παίζεις μουσική; Ποιος ήταν ο λόγος;
Μουσική ξεκίνησα να παίζω στα έξι μου. Άρχισα με βιολί ακριβώς επειδή έπαιζε ο πατέρας μου. Δεν ξέρω αν ήταν επιλογή μου, ή αν απλώς μια μέρα αποφάσισαν οι γονείς μου να αρχίσω. Πάντως από πολύ μικρή ηλικία άκουγα κλασική μουσική, κυρίως (από όσο θυμάμαι) με την γιαγιά μου. Αυτή έβαζε σε εμένα και την αδερφή μου και ακούγαμε όπερες. Περισσότερο θυμάμαι την Νυχτερίδα του Strauss, ίσως γιατί άρεσε πάρα πολύ στην αδερφή μου, με αποτέλεσμα να την βλέπουμε ξανά και ξανά και ξανά.

Πώς σε επηρέασε το γεγονός ότι ο πατέρας σου είναι μουσικός;
Η μουσική είναι βαθιά ριζωμένη στην οικογένεια. Δεν μπορώ να ξέρω αν υπάρχει και κάποιο ταλέντο που απόκτησα εκ γενετής, αλλά σίγουρα το γενικότερο περιβάλλον που μεγάλωσα συνέβαλε στην δημιουργία της τωρινής μου ταυτότητας ως μουσικού. Το ότι και οι δύο γονείς μου παίζουν βιολί, κατά πάσα πιθανότητα ήταν αιτία της αλλαγής του οργάνου, αλλά η άποψη αυτή δεν είναι τεκμηριωμένη.

Γιατί κατέληξες να παίζεις κοντραμπάσο; Τι σε γοήτευσε σε αυτό;
Με έχουν ρωτήσει πολλοί, από παιδιά στις ορχήστρες που έχω παίξει, μέχρι άγνώστοι στον δρόμο όταν το κουβαλάω… Το έχω σκεφτεί και ειλικρινά, δεν ξέρω. Δηλαδή μπορώ να σου εξηγήσω γιατί μου αρέσει το μπάσο σήμερα, αλλά πριν από έξι χρόνια, όταν το επέλεξα  δεν ήξερα. Η ιστορία λέει πως έπαιζα βιολί σε μια μαθητική συναυλία στο Ωδείο του πατέρα μου-και τότε καθηγητή μου- και αφού τελείωσα, κάθισα στο κοινό για να ακούσω τα άλλα παιδιά. Έτυχε να καθίσω δίπλα σε ένα κοντραμπάσο και το κοίταξα και μου άρεσε. Ήταν, εν τέλει, θέμα μεγέθους μάλλον.

Πόσες ώρες την εβδομάδα κάνεις εξάσκηση;
Δεν μελετάω με ρολόι. Σύμφωνα με την μάνα μου όμως, ποτέ αρκετές. Είναι αλήθεια πως θα μπορούσα και μάλλον θα έπρεπε να μελετάω περισσότερο, αλλά, υπάρχουν πάντα δικαιολογίες για να γλιτώσω μελέτη.

Ποια εμπειρία αποκόμισες από την συμμετοχή σου στην Ορχήστρα των Χρωμάτων;
Μέχρι τώρα έχω παίξει με ορχήστρα μόνο δύο φορές και η αίσθηση είναι τελείως διαφορετική από τις φορές που συνοδευόμουν από πιάνο. Το δύσκολο είναι αφ’ ενός η δυναμική, γιατί η ορχήστρα έχει μεγάλο ήχο και το όργανο -όσο δυνατά και να παίζεις- μικρότερο, και αφ’ ετέρου γιατί ακριβώς λόγο του όγκου της ορχήστρας, δεν μπορείς να κάνεις τις λεγόμενες ελευθερίες της μουσικής. Είναι δύσκολο να κάνεις ένα ritenuto (καθυστέρηση) γιατί πρέπει να σε ακολουθήσουνε όλοι μαζί, ενώ ο πιανίστας είναι μόνο ένας… Και βέβαια θα πεις πως ακριβώς για αυτό είναι ο μαέστρος. Έχεις δίκιο, αλλά στην πράξη δεν λειτουργεί…

Πώς σου φάνηκαν οι υπόλοιποι ανήλικοι σολίστες; Ποιον ξεχώρισες;
Δεν ξέρω αν είμαι σε θέση να τους κρίνω. Ας μην ξεχνάμε πως είμαι και εγώ ένας από αυτούς, και όχι πιο έμπειρος κριτής. Πάντως περισσότερο μου άρεσε ο Τιμόθεος Πετρίν, που έπαιξε τις παραλλαγές Ροκοκό για τσέλο. Μου φάνηκε πως ήταν ο καλύτερος, αν και τον βοήθησε και το κομμάτι που είναι αριστούργημα.

Ποια από τις συναυλίες που έχεις δώσει θυμάσαι εντονότερα;
Εντονότερα θυμάμαι μια συναυλία που έδωσα τον προηγούμενο Φεβρουάριο. Έπαιξα το ίδιο κοντσέρτο με αυτό στην Στέγη, αλλά με χειρότερη ορχήστρα, χειρότερη έκδοση του ίδιου σολίστα (εμένα) και άλλο μαέστρο. Μαέστρος ήταν ο πατέρας μου για πρώτη φορά στην ζωή του και η συναυλία, ανεξαρτήτως επίδοσής μου, ήταν συναισθηματικά φορτισμένη. Επίσης θυμάμαι πάρα πολύ καλά την πρώτη μου επαγγελματική συναυλία. Ήταν στις 2 Δεκεμβρίου πέρσι με την Καμεράτα και παίζαμε δύο έργα του Γιάννη Ξενάκη. Ήταν η πρώτη μου επαγγελματική συναυλία και η πρώτη μου επαφή με την μουσική αυτού του είδους και συνθέτη, οπότε ήμουν αρκετά αγχωμένος. Θυμάμαι πως ακούμπησα λίγο την καρδιά μου μόλις βγήκα στην σκηνή και χτυπούσε πολύ δυνατά και πολύ γρήγορα… Οι ειδικοί είπαν πως η συναυλία ήταν ωραία, αλλά προσωπικά δεν ένιωσα την μελωδία. Είμαι περήφανος που ήξερα τι έπρεπε να παίξω, που δεν χάθηκα στο μέτρημα δηλαδή, τώρα το αν το έπαιξα είναι άλλη ιστορία.

Έχεις όνειρο να παίξεις σε κάποιο συγκεκριμένο χώρο/ διοργάνωση;
Όχι ιδιαίτερα. Δεν ξέρω, ίσως να μου άρεσε να παίξω στο φεστιβάλ του Salzburg γιατί έχω πάει να ακούσω και το επίπεδο είναι πολύ ψηλό. Αλλά όνειρο μου θα έλεγα είναι να παίξω σε μια καλή ορχήστρα. Δεν έχει σημασία αν είναι Γερμανική, Γαλλική, Αγγλική, Ολλανδική ή Ελληνική, αρκεί να είναι καλή.

Παίζεις μόνο κλασσική μουσική ή παίζεις καi κάτι άλλο; Τζαζ, ας πούμε...
Όχι δεν έχω δοκιμάσει να παίξω τίποτα άλλο. Το έχω πάντα στο μυαλό μου πως το μπάσο δεν είναι αμιγώς κλασικό όργανο, αλλά δεν έχω ψάξει τι ακριβώς μπορεί να κάνει. Κάποια στιγμή θα έρθει και αυτό.

Τί μουσική ακούς;
Ακούω όλα τα είδη μουσικής. Δεν είναι σωστό να διαχωρίζω την κλασική μουσική από όλα τα άλλα είδη ως «καλύτερη». Ανάλογα με την διάθεσή μου ακούω και ανάλογα είδη μουσικής. Μπορώ πάντως να εκφράσω άποψη για ό,τι ακούσω, τεκμηριωμένη άποψη δηλαδή. Ένας βιολιστής με τον οποίο συνεργάστηκα πέρσι είπε πως υπάρχει καλή μουσική και κακή μουσική, και μπορείς να βρεις και καλή και κακή μουσική  σε όλα τα είδη μουσικής. Μου φαίνεται είχε δίκιο.



Τί σκοπεύεις να σπουδάσεις τώρα που τελείωσες το σχολείο;
Στα τέλη Μαΐου θα δώσω εξετάσεις στην Ακαδημία της Νυρεμβέργης, στην οποία –αν όλα πάνε καλά- θα σπουδάσω για τέσσερα χρόνια και μετά είτε θα πιάσω δουλειά στην Γερμανία, είτε θα κάνω και ακόμα δύο χρόνια master-όχι σίγουρα με τον ίδιο καθηγητή-, είτε και τα δύο…

Πώς συνυπάρχει ένας νέος με κουλτούρα κλασσικής μουσικής σε σχολείο που οι συμμαθητές του ακούν ελληνική ποπ, σκυλάδικα και μέταλ;
Στο σχολείο τους έγραφα όλους στα παλιά μου τα παπούτσια. Δεν με ενδιέφερε και δεν με ενδιαφέρει τι γνώμη έχουν οι άλλοι για εμένα και για αυτό δεν προσπάθησα ποτέ να αλλάξω για να γίνω μέλος μιας ομάδας. Οι φίλοι μου με αποδέχτηκαν όπως ήμουν, ευτυχώς, και αγαπιόμαστε, αλλά αν θέλανε να αλλάξω, δεν νομίζω να το έκανα, ούτε θα προσποιούμουν… Ενδιαφέρον θα έβρισκες στην σχέση μου με τον καλαδερφό (βαφτισιμιός του πατέρα μου) μου, ο οποίος ακούει περισσότερο ροκ και μέταλ, παρά κλασική. Μιλάμε για αυτήν την μουσική και ακούμε μαζί και περνάμε ωραία. Το ότι εγώ παίζω κλασικό κοντραμπάσο και αυτός ηλεκτρική κιθάρα δεν παίζει κανένα ρόλο. Ξέρεις, η μουσική δεν είναι παρά ένας μόνο τομέας της ζωής, και μάλιστα ένας τομέας που, όπως και να το κάνεις, δεν είναι μείζονος σημασίας. Πάντα θα βρεθεί κάτι άλλο στο οποίο ταιριάζω με κάποιον. Η μουσική είναι προσθετική βοήθεια, ας πούμε.

Ασχολείσαι με κάποιο άθλημα; Ποδόσφαιρο παρακολουθείς;
Δεν ασχολούμαι με κανένα άθλημα, εκτός αν η μεταφορά του μπάσου θεωρείται άθλημα. Σίγουρα, όπως όλα τα παιδιά, παίζω ποδόσφαιρο και μπάσκετ, αν και όχι καλά. Παίζαμε στο σχολείο περισσότερο. Φέτος κάθομαι στο σπίτι περισσότερο και για άθληση αρκούμαι στο περπάτημα ή σπάνια το ποδήλατο. Τώρα, δεν θα έλεγα πως παρακολουθώ ποδόσφαιρο. Σίγουρα, αν πέσω σε ματς της Barca θα το παρακολουθήσω γιατί παίζουν ωραία, αλλά από όσο καταλαβαίνω, η πλειοψηφία των παιχνιδιών (στην Ελλάδα τουλάχιστον) είναι στημένα. Το ποδόσφαιρο είναι (και ήταν) αφ’ ενός άκρως κερδοσκοπική επιχείρηση και αφ’ ετέρου μέσο κοινωνικού αποπροσανατολισμού. Δεν είναι τυχαίο που ο Παναθηναϊκός έφτασε στον τελικό του Champion’s League επί Χούντας…
 
Γιατί δεν έχεις κινητό τηλέφωνο;
Ομολογώ πως είναι περίεργο. Δεν ξέρω, δεν είναι μια προσπάθεια επανάστασης προς την τεχνολογία, ούτε μέρος κάποιας φιλοσοφικής μου θεωρίας, απλώς δεν νοιώθω πως χρειάζομαι. Η αλήθεια είναι πως εδώ και μερικές μέρες απόκτησα. Πήγα στην Γερμανία και οι γονείς μου μού πήραν ένα φορητό τηλέφωνο για να μου μιλάνε εκεί. Παρόλο που τυπικά υπάρχει ο αριθμός, άτυπα δεν το έχω χρησιμοποιήσει ποτέ. Μέχρι τώρα το έχω αντικαταστήσει επαρκέστατα με μια ατζέντα. Δεν χρειάζεται περισσότερο.

Πώς αντιλαμβάνεσαι το φαινόμενο facebook; Εσύ έχεις;
Όπως και κάθε άλλο τεχνολογικό επίτευγμα, το facebook έχει θετικά και αρνητικά. Εγώ μέχρι τώρα το έχω χρησιμοποιήσει για να επικοινωνήσω με φίλους που δεν μπορώ να δω προσωπικά. Τώρα το πώς επιλέγουν να το χρησιμοποιήσουν άλλοι δεν με αφορά. Σίγουρα πολλοί νέοι είναι εν μέρει εθισμένοι σε αυτό, αλλά οι διαστάσεις που έχω ακούσει είναι υπερβολικές. Προσωπικά, δεν καταλαβαίνω γιατί οι γονείς διαχωρίζουν διαδίκτυο και τηλεόραση από τα βιβλία. Είναι όλα εξίσου βλαβερά σε μεγάλες ποσότητες. Αντίθετα, με μέτρο όλα είναι ευεργετικά.



Που διασκεδάζεις με φίλους;
Πλέον η διασκέδαση με τους φίλους περιορίζεται σε συζητήσεις στο skype γιατί μένουν ο ένας στην Θεσσαλονίκη, ο δεύτερος στην Βοστόνη και ο τρίτος στο Σιάτλ. Πάντως, όταν ήταν εδώ πηγαίναμε σινεμά και, όποτε υπήρχε κάποια παράσταση που μας ενδιέφερε, θέατρο. Δεν ήμασταν παρέα που είχε φιλοσοφικές αναζητήσεις (τουλάχιστον όχι όλη την ώρα)… απλώς μας ενδιέφερε να περνάμε καλά, τίποτα παραπάνω…ή παρακάτω.

Γράφεις μουσική;
Όχι. Η ερμηνεία ενός κομματιού και η δημιουργία ενός καινούργιου είναι δύο πράγματα τελείως διαφορετικά. Δεν διεκδικώ πως είμαι παιδί θαύμα, απλώς παίζω κοντραμπάσο και περνάω ωραία.

Μίλησέ μου για τις πρόβες που κάνεις αυτό το διάστημα.
Προχτές έπαιξα με την Καμεράτα στην Στέγη το κόκκινο βιολί του Corigliano με σολίστα τον κ. Δεμερτζή και το adagietto από την Πέμπτη συμφωνία του Mahler. Τώρα στις τέσσερεις Φεβρουαρίου παίζουμε πάλι με την Καμεράτα στην αίθουσα Δημήτρη Μητρόπουλου εδώ στο Μέγαρο. Με την Καμεράτα Junior ετοιμάζουμε πρόγραμμα για το κυριακάτικο πρωινό της Πρωταπριλιάς που προβλέπεται να είναι πολύ ωραίο για παιδιά και τέλος, στις 24 Φεβρουαρίου, θα πραγματοποιηθεί μια συναυλία συνεργασία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών (ΚΟΑ) και της Αθηναϊκής Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων (ΑΣΟΝ) στο Μέγαρο, στην οποία θα συμμετέχω.

Κάνε μία ευχή και κλείσαμε!
Μια ευχή για ποιόν; Ειλικρινά δεν ξέρω αν αξίζει να ευχόμαστε αυτήν την περίοδο. Είμαστε βαθιά χωμένοι στον βούρκο και πρέπει να σκεφτούμε πώς θα βγούμε από αυτόν, όχι τι ωραία που θα ήταν αν βγαίναμε.



back to main