Για τη Μαυροβουλίτσα ρε γαμώτο!
the ough! team

Μαύρη Φουστανέλα: το πρώτο ελληνικό βουκολικό manga κυκλοφορεί (με μηδέν δραχμές).

Η Μαύρη Φουστανέλα δεν είναι το πρώτο κόμικ που έχει εκδώσει ο Χρήστος Σταμπουλής, για όσους όμως ξέρουν τη δουλειά του, είναι το καλύτερό του μέχρι τώρα. Ο ήρωας δεν είναι καν δικός του, πρωτοεμφανίστηκε το 2004 σε ένα εξασέλιδο κόμικ του Γιώργου Τσακιρέλη, αλλά το ασπρόμαυρο 48σέλιδο βιβλιαράκι που κυκλοφόρησε πρόσφατα με τις περιπέτειες του τσοπάνη-σαμουράι-καρατέγκα αντιήρωα, ο οποίος αναζητάει τον χαμένο του έρωτα με φόντο την ελληνική επανάσταση του 1821, είναι ξεκαρδιστικό και «αιρετικό». Ο χαρακτηρισμός «βουκολικό manga» του οπισθοφύλλου ίσως το αδικεί, επειδή είναι πολύ περισσότερα. Η Μαύρη Φουστανέλα κινείται μέσα σε ένα περιβάλλον ασυδοσίας και παρακμής και θερίζει με το σπαθί του Τούρκους και «σωτήρες», συναντάει την Αρετή και την Κακία, τη Γοργόνα, μάγισσες, παπάδες, την Αθανασία, προσπαθώντας να σώσει την αγαπημένη του Μαυροβουλίτσα από τα χέρια του Γκαυλάμπεη. Μέσα από το αίμα και το μαύρο χιούμορ γίνεται και ένα πολύ καυστικό σχόλιο για την εποχή, «χωρίς τον προστατευτικό μανδύα της ιερότητας» που την έχουν επενδύσει. Ο Χρήστος Σταμπουλής έχει πολλά και ενδιαφέροντα να πει για τον "χάρτινο" ροκαμπιλά Λι βαν Κλιφ που μάχεται για να ικανοποιήσει την επιθυμία του –και τελικά τα καταφέρνει...

Φωτο: ShootLudwig: Νίκος - Θάνος.

Πότε πρωτοεμφανίστηκε ο Μαύρος Φουστανελάς; Πώς προέκυψε το ελληνικό manga με φουστανέλα;
Κατ’ αρχήν, δεν είναι Μαύρος Φουστανελάς, αλλά Μαύρη Φουστανέλα, έτσι απλά, σαν κωδική ονομασία. Για το πώς προέκυψε η ιδέα, θα πρέπει να ρωτήσουμε τον Γιώργο τον Τσακιρέλη που ήταν ο εμπνευστής του ήρωα, εν έτει 2004. Ουσιαστικά, το μόνο που έκανα εγώ είναι να πάρω το εξασέλιδο κόμικ του Γιώργου και φτάνοντας στην πέμπτη σελίδα του, να αναβάλλω το τέλος για κάπου 36 σελίδες και να χώσω και λίγη φιλοσοφία, ποίηση και γλέντι στο κατόπιν, για να μην μείνει τίποτα στην τύχη. Εκτιμώ πολύ τα έργα που διαθέτουν μια πρωτόγονη ζωντάνια και αμεσότητα, μαζί με ένα σχεδόν πρωτογενές, πηγαίο χιούμορ και έτσι ποτέ δεν μου έφυγε από το μυαλό η Μαύρη Φουστανέλα. Ένιωθα ότι της χρωστάω κάτι, και έτσι, όταν αποφάσισα να ξαναπιάσω την ιστορία και διασκευάζοντάς την να την κάνω μεγάλο κομικ  και της απέδωσα την δέουσα δημιουργική προσοχή, μού το ανταπέδωσε, οδηγώντας με μέσα από μια σπουδαία ιστορία. Γιατί όπως συνηθίζω να λέω, ο ήρωας είναι αυτός που γράφει την ιστορία, αυτός την χαράζει και ορίζει τι θα γίνει μετά. Τώρα, όσον αφορά στο manga της υπόθεσης, η αρχική μου σκέψη ήταν η ιστορία να γίνει όντως σε στυλ manga, δηλαδή να διαβάζεται ανάποδα κλπ, αλλά πέρα από την τεχνική δυσκολία ενός τέτοιου εγχειρήματος, σκοπός μου ήταν να μπορεί το κόμικ να διαβαστεί από τον καθένα, οπότε άφησα τις «μανγκιές» και έκανα αυτό που ξέρω να κάνω καλύτερα. Ο υπότιτλος «βουκολικό manga» ανήκει και αυτός στον Γιώργο.

Είχες κάποιον συγκεκριμένο στο μυαλό όταν σχεδίασες τον Μαύρη Φουστανέλα [το χαρακτήρα του, το πρόσωπό του];
Κυρίως προσπάθησα να αντιγράψω το αρχικό σχέδιο. Πέρα από αυτό, η μορφή του ήρωα, οι γκριμάτσες και η κάθε τύπου αντίδραση υπαγορευόταν από την κάθε περίσταση και φυσικά τον χαρακτήρα του ήρωα. Νομίζω, πάντως, ότι η φυσιογνωμία του ήρωα συγκεντρώνει από ασιατικά μέχρι ροκαμπίλι στοιχεία και, φυσικά, κάτι από μπαρμπαγιώργο, αλλά σε πολύ πιο σπιρτόζικο και μπρουσλίδικο. Έχει και κάτι από Λι βαν Κλιφ, δεν νομίζεις;

Γιατί δεν έχει όνομα;
Γιατί είναι πολύ γαμάτος για να έχει ένα. Γιατί είναι θρύλος. Ίσως και να έχει, αλλά άλλο π.χ. να λες Πλαστήρας και άλλο να λες Μαύρος Καβαλάρης.

Πες μας μερικά πράγματα για τη Μαύρη Φουστανέλα. Εκτός από αντιστασιακός με έναν δικό του τρόπο και κτηνοβάτης, τι άλλο είναι;
Ξέρεις, προβληματίστηκα πολύ με την περίπτωσή του. Νομίζω ότι τελικά η Μαύρη Φουστανέλα είναι κάτι σαν να λέμε η αθάνατη ψυχή του γένους, κάτι σαν η ακατάβλητη δύναμη της επιθυμίας, κατι σαν η ορμή του ασυνείδητου, αλλά, πέρα από αυτά, διαθέτει και συγκρότηση, προβληματίζεται, αποφασίζει, τολμάει, αλλά άμα λάχει τα παρατάει όλα. Είναι όπως τον περιγράφουν οι τρεις γριές στο τέλος. Είναι ένα παράξενο πλάσμα, γεμάτο αντιφάσεις. Είναι σαν τον κερασφόρο θεό του κόμικ Slaine. Πιστεύω ότι είναι ένας αναχωρητής, που χάνοντας αυτό για το οποίο έγινε εξ αρχής αναχωρητής (την Μαυροβουλίτσα), γίνεται φωνή του λαού, κατάνα του λαού, και πάλι πίσω. Οι μεταμορφώσεις του ξαφνιάζουν. Αυτό που κυρίως επισημαίνω, ωστόσο, είναι το ότι αποποιείται παντελώς τον χαρακτήρα του Ήρωα. Είναι ένας αντί-ήρωας (όμως καθόλου, μα καθόλου «αντιήρωας»). Όσο για την κτηνοβασία, μην γελάσεις, αλλά ουσιαστικά της αποδίδω κάποιον συμβολισμό. Είναι σαν να λέμε, ό,τι είναι και η Επιθυμία: Περί ορέξεως. Αλλος γουστάρει μεγάλα βυζιά, άλλος μαυρομάλλες, άλλος άτομα του ίδιου φύλου, άλλος κατσίκια, άλλος πρόβατα και άλλος καμήλες και κάποιος ίσως όλα μαζί και ταυτόχρονα. Η επιδίωξη της εκπλήρωσης της επιθυμίας -ή η αναζήτηση της επιθυμίας- ενσαρκώνεται μέσα σε αυτόν τον ίσως γκροτέσκο συμβολισμό. Εγώ, τουλάχιστον, αυτήν την ερμηνεία δίνω. Κάποιος που έχει δοκιμάσει με πρόβατο μπορεί να έχει άλλες σκέψεις, τι να πω. Εννοείται, πάντως, ότι η έννοια της επιθυμίας δεν περιορίζεται μόνο στο σεξουαλικό πεδίο.

Για ποιο λόγο διάλεξες για setting την ελληνική επανάσταση [εκτός του ότι προσφέρεται για αποκεφαλισμούς];
Κοίτα, καταλαβαίνω πού το πας, αλλά νομίζω ότι το αίμα που έτρεξε συνολικά στο κόμικ ήταν κατώτερο των προσδοκιών του μέσου αναγνώστη, που από την αρχή αντιλαμβάνεται την Μαυρη Φουστανέλα ως χαοτική δύναμη. Χειρίστηκα –πιστεύω- την βία, το αίμα και το σεξ με πολύ ύπουλο τρόπο,  δημιουργώντας προσδοκίες στον αναγνώστη, χωρίς να του δίνω αυτό που θέλει, όταν το θέλει. Σαν γκόμενα, δηλαδή. Κανονικό ψηστήρι. Δεν το έκανα από σαδισμό, αλλά για να προσέξουν τον εσωτερικό μου κόσμο (πλάκα κάνω). Τώρα, γιατί όλο αυτό το σκηνικό στην ελληνική επανάσταση; Ε, ας πούμε ότι η εποχή εκείνη έχει πολύ ζουμί και έχει πολλά να πει και για το σήμερα, και δίνει τις αφορμές για πολλή ανάπτυξη και φυσικά, σφαγίδια. Η πιο αιματηρή ενότητα, πάντως, αυτή με τον παππά, έχει για το έμπειρο μάτι και θρησκευτικές προεκτάσεις. Γενικά, υπάρχει πολύ βάθος.

Το κόμικ μπορεί να θεωρηθεί από κάποιους αρκετά «αιρετικό», σε σχέση με την αντίληψη που έχουν οι περισσότεροι για την ελληνική επανάσταση. Έχουμε μεγαλώσει με τον μύθο του «κρυφού σχολειού», τους καλούς Έλληνες ήρωες, τους παπάδες που θυσιάζονταν για το έθνος, τις ξένες δυνάμεις που ήταν ευεργέτες και τους κακούς Τούρκους. Σκέφτηκες ότι κάποιοι που θα το διαβάσουν μπορεί να αντιδράσουν;
Σκοπός μου δεν είναι να προκαλέσω αντιδράσεις, αλλά προβληματισμό και αφορμή για κριτική σκέψη. Αν ήθελα να μείνω απλά στην αποκαθήλωση κάποιων εικόνων, θα ήταν σαν να ζητώ να με κράξει κάποιος γραφικός πωρωμένος για να τραβήξω την προσοχή του πλήθους των βαριεστημένων. Στο κόμικ οι εικόνες αυτές πέφτουν χωρίς πάταγο, απλά κάνουν την εμφάνισή τους χωρίς τον προστατευτικό μανδύα της ιερότητας με τον οποίο τις έχουν επενδύσει. Γενικά, δεν μπορώ αυτήν την ανοησία των αυταπόδεικτων-αναντήρητων εννοιών: Αρετή VS Κακία π.χ., ή πας χριστιανός Έλλην- πας μουσουλμάνος Τούρκος, ότι ο Κλίνγκον δεν θα γίνει Έλληνας ποτέ και ότι το κωλόπαιδο πρέπει να το λέμε και πατριώτη. Τώρα που το ξανασκέφτομαι, έχει γίνει κανονικό μακελειό στο κόμικ σχετικά με θρύλους και αυτές τις αναντίρρητες αλήθειες. Δεν σεβάστηκα τίποτα. Ούτε η μυστακοφόρα αδερφή του Μεγαλέξαντρου δεν την γλύτωσε και καθόλου αδίκως, μάλιστα, θα προσθέσω. Παραπέρα, δεν δίστασα ούτε να αυθαιρετήσω συνειδητά: Στην ρωσική ναυαρχίδα, μαζί με τον παπά θα δούμε πλάϊ στα λάβαρα του τσάρου, τα πορτρέτα της Κανέλλη και του Τσίπρα, κάτω από το εικόνισμα του αγίου Στάλιν. Ειδικά σήμερα δεν είναι δυνατό να τεκμηριωθούν βάσιμα τέτοιες συνδέσεις, αλλά τα άφησα όλα εκεί για να σκαλίζουν το μυαλό και την μνήμη των δύστυχων αναγνωστών.

Στο ξεκίνημα του κόμικ ο ήρωας θυμίζει τον Lone Wolf and Cub, ισχύει; Ποιές είναι οι επιρροές σου;
Το κόμικ όντως ξεκινάει με ιδιαίτερα ιαπωνικό στόμφο, για να χτιστεί κατόπιν με την φλογέρα και το μουσικό θέμα του «τσομπανάκου», το βασικό προφίλ του ήρωα. Οι επιρροές μου είναι από λίγες πηγές, κυρίως τα ασπρόμαυρα κόμικς του Κόναν, απ’ όπου λάτρεψα την γυναικεία φιγούρα, τα Κόρτο Μαλτέζε του Hugo Pratt και το κόμικ Slaine των Mills και Bisley, που κατά την γνώμη μου θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία. Ας μην επεκταθώ σε ζητήματα εκπαίδευσης -κάποια νύξη έγινε ούτως ή άλλως στο κόμικ, μετά την επαφή με τις αδερφές Αρετή και  Κακία. Ναι, σίγουρα μοιράζομαι και πολλά πράγματα με την ιαπωνική κουλτούρα των κόμικς, όπως την αναζήτηση εκφραστικής και αποτελεσματικής κινησεολογίας, την απόδοση των συναισθημάτων, το στήσιμο των καρέ, τα είδη των καρέ και η χωροθέτηση του καθετί στο κόμικ, μόνο που τολμώ να πω πως σε αυτές τις αναζητήσεις μου η ιαπωνική κουλτούρα απλά βρέθηκε στον δρόμο μου να με επιβεβαιώσει και δεν υπήρξε καθόλου η αφετηρία μου. Οι Ιάπωνες είναι θεόμουρλοι. Τους θαυμάζω. Αλλά δεν θέλω να τους παρερμηνεύσω, οπότε δεν τολμώ να εντρυφήσω στα manga. Έχω διαβάσει και σχεδόν όλο το lone Wolf and Cub, αλλά δεν νομίζω ότι με ενδιέφερε τόσο πολύ η θεματολογία του για την παράκαμψη του bushido, ούτε βρήκα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο στήσιμό του ως έργου κόμικ. Πιστεύω ότι την αυτοπεποίθησή μου για το συντακτικό της γλώσσας του κόμικ που χρησιμοποιώ, την άντλησα κυρίως από την στοχαστική παρατήρηση των έργων του Ούγκο Πράττ, σε συνδιασμό με κάποια αναγνώσματά μου πάνω στην οπτική αντίληψη και την ψυχανάλυση και οπωσδήποτε, τις σπουδές μου στην αρχιτεκτονική.

Πόσο καιρό ασχολείσαι με το κόμικ; Τι άλλο έχεις κάνει;
Πρέπει να μετράω ήδη καμιά ντουζίνα χρόνια ασχολίας με αυτόν τον καρκίνο. Έχω αρκετά μεγάλη παραγωγή από κόμικς. Τα προσωπικά άλμπουμ που έχω εκδώσει είναι 7 και θα μπορούσα να έχω εκδώσει και ’κανα δύο ακόμα αν υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες. Το πιο αναγνωρισμένο έργο μου είναι το «Οι Άρχοντες της Πορφυρής Κοιλάδας», μια πολύ δυνατή ιστορία που λαμβάνει χώρα στην μεσαιωνική Ιαπωνία. Αλλά δεν θα αδικούσα και κανένα από τα άλλα μεγάλα έργα μου, τα οποία και αγαπώ-μισώ σε ανάλογες δόσεις, όπως είναι η CHARLOTTE -ζεστοι χαρούμενι πίδακες, η πιο γαμάτη γκόμενα της κόμικ σκηνής παγκοσμίως τολμώ να πω, το BALZAC?, μια steampunk ιστορία εμπνευσμένη από το έργο του Balzac, το Αίμα Δάκρυα κ Ιδρώτας, μια ιστορία ζόμπι καταστροφολογίας  σε σεναριακό πλάνο των Γ. Τεξή και Γ. Πατέλια, το Επισκέπτες της Νύχτας, μια συλλογή τολμηρών από πολλές απόψεις κόμικ παραμυθιών σε ανατολίτικο φόντο, και το MARS-το τέλος των υπερηρώων, ένα κόμικ που χρωστούσα σε όσους επιμένουν να την βρίσκουν με υπερήρωες, βασισμένο για ακόμα μια φορά σε δανεικό ήρωα, αυτήν την φορά από τον Γ. Τεξή.

Ποιο είναι το feedback που είχες μέχρι τώρα για το κόμικ; Θα έχει συνέχεια;
Κάποιος που παρακολουθεί στενά το έργο μου μου είπε ότι είναι η καλύτερη ιστορία που έχω κάνει, τουλάχιστο ως είδος, ενώ υπάρχει και ένα καθίκι που δεν του άρεσε, λέει, και ένας κομπλεξικός που παρατήρησε ότι το σχέδιό μου θα έπρεπε να εξελιχθεί, λες και αυτό είναι το ζητημα. Πέρα από αυτές τις ειδικές περιπτώσεις, μόνο εκθειαστικά σχόλια έχω ακούσει για το συγκεκριμένο κόμικ. Και να φανταστείς ότι είναι το κόμικ που έγινε πιο βιαστικά από οτιδήποτε έχω κάνει ως τώρα, λόγω έλλειψης χρόνου εξαιτίας άλλων υποχρεώσεων. Είναι επίσης το πιο «Κορτομαλτεζικό» μου έργο. Πάντως, για συνέχεια, το αποκλείω. Σχεδόν τίποτα από όσα κάνω δεν σηκώνει συνέχεια. Φροντίζω να «αποτελειώνω» τα έργα μου, να μην αφήνω περιθώρια για συνέχεια. Κάποιος μπορεί να πει ότι εκδικούμαι τα έργα μου για τον χρόνο και την ταλαιπωρία που μου κοστίζουν. Στην πραγματικότητα είμαι ανώτερος άνθρωπος: Το κάνω από ιδεολογική στάση. Μην ξεχνάμε ότι πολλά πράγματα πρέπει να τελειώσουν, όπως η ιστορία και πιο πριν, η τέχνη (η αναπαράσταση), αλλιώς καταλήγουν σε άγονο μυστικισμό και ιδεολογική πόρωση, ή στην Marvel  την DC και τον μυρικαστικό σάκο κάποιου τετράποδου, αλλά δεν είναι του παρόντος να το αναλύσω.

Γιατί το κυκλοφόρησες δωρεάν; Δεν υπάρχει κοινό για να το στηρίξει στην Ελλάδα;
Δεν είναι καθόλου δωρεάν, έχει αξία που τιμάται σε μηδέν ΔΡΑΧΜΕΣ. Το κόμικ έγινε για το γαμώτο, ως αντίδραση στα σκατά αυτής της ντροπής που ζούμε. Συνεπώς, ούτε εμπορική αξία θα ήταν ηθικό να έχει, άλλα ούτε και θα μπορούσε -και να ήθελε. Τα πράγματα στην αγορά πάνε κατά διαόλου και δεν αξίζει να βγάλεις έξω δουλειά, από την στιγμή που δεν υπάρχει περίπτωση να την αποσβέσεις. Το απονενοημένο βήμα να την βγάλεις και να την μοιράσεις είναι -αν μη τι άλλο- μια δήλωση που αψηφά αυτήν την κακομοιριά που ζούμε. Και αν θέλεις, αυτό είναι το ζητούμενο της εποχής, το να αψηφήσεις την απειλή, την τρομοκρατία,  το να παλέψεις για την ελευθερία σου. Για την Μαυροβουλίτσα ρε γαμώτο!

Μπορείς να το διαβάσεις ολόκληρο εδώ: http://mavrifoustanela.blogspot.gr

To κόμικ κυκλοφορεί από την In-k situ comix, Gaaspstudio.



back to main