Freakonomics ή γιατί καταρρέουν οι λαοί
Kour

Σκέψεις, τρομολαγνεία των media και μια 15ωρη απεργία στοπ Βερολίνο [ναι, ακόμα κι οι Γερμανοί απεργούν]. 

Σκάω στο Βερολίνο για να χαλαρώσω και να γλιτώσω απο τη γκρίνια της Αθήνας, και με υποδέχονται με 15ωρη απεργία στο μετρό/προαστιακό/λεωφορεία. Και οι Γερμανοί απεργία; Γιατί διαμαρτύρονται; Δεν μπορώ να φανταστώ κάποιο λόγο! Αφού, σύμφωνα με το Mega Channel και το Spiegel, εδώ είναι η Γη της επαγγελίας. Τί; Έχει το Βερολίνο 15% ανεργία;

Και καθώς έκανα αυτές τις σκέψεις για τους Γερμανούς, τους Έλληνες κλπ,  συνειδητοποίησα ότι και οι κουβέντες που άκουγα στο αεροπλάνο, κουβέντες από τους γύρω μου, ήταν στο ίδιο πλαίσιο. Οι «Γερμανοί έτσι», «οι Έλληνες αλλιώς», «οι Γάλλοι το άλλο». Σαν να ήμαστε 13-χρονοι έφηβοι. Τα ίδια ακούω και στην Ελλάδα. Έχει μειωθεί το συλλογικό IQ. Από τον τρόμο και την προπαγάνδα. Μία χούφτα τραπεζίτες μας έχουν οδηγήσει στην περιχαράκωση πίσω από τις εθνικές (sic) μας ταυτότητες.

Μάτια γεμάτα φόβο

Πριν από μερικά χρόνια μιλούσα σε έναν Ιταλό δημοσιογράφο ο οποίος είχε βρεθεί στο Σεράγεβο λίγο μετά τον πόλεμο. Μου περιέγραφε την κατάσταση, όλα τα άσχημα που είχε δει. Τα κατεστραμμένα κτίρια, τη φτώχεια, τα γεμάτα νεκροταφεία, την πείνα κλπ. Πέρα από αυτά όμως, που λίγο πολύ τα περίμενα, μου έκανε εντύπωση το εξής που άκουσα. Ο φίλος μου ο μακαρονάς, μου είπε ότι το χειρότερο από όλα στο Σεράγεβο -και ταυτόχρονα το χειρότερο που είχε δει ποτέ στη ζωή του- ήταν οι φοβισμένοι άνθρωποι. Τόσο φοβισμένοι, που ήταν απόλυτα υπάκουοι. Έκαναν ό,τι τους ζητούσες, ιδίως αν ήσουν ξένος. Όπως μου είπε χαρακτηριστικά, μπορούσες να υποδείξεις σε κάποιον τελείως άγνωστό σου, περαστικό στο δρόμο για παράδειγμα, να κάτσει σε μία γωνία και να μην μιλάει. Και αυτός θα το έκανε.

Σήμερα, στην Αθήνα, δεν σκάνε βόμβες για να φοβίσουν τον κόσμο. Σκάνε όμως βραδινά δελτία ειδήσεων. Χειραγώγηση, τρόμος, υπακοή. Τηλε-ευαγγελιστές. Η τηλεόραση και οι ειδήσεις ως ναρκωτικό. Και για αυτούς που τη βλέπουνε και για αυτούς που την παράγουν. Μετά την κρίση, μετατράπηκε από απλό χόρτο σε ηρωίνη. Και όπως είναι γνωστό, δεν πας από την ηρωίνη πίσω στο χόρτο.

I'm as mad as hell: Η εκμετάλλευση της οργής

Ο άνθρωπος μαθαίνει από το παρελθόν του και την ιστορία του; Θα σου δώσω εγώ την απάντηση: Όχι. Κρίση και ύφεση, τηλεθέαση και χρήμα, τρομο-λαγνεία και άθλια τηλεόραση το 1970 στην Αμερική. Τότε που περνούσε μία ακόμα οικονομική κρίση. Δες την ταινία Network, του Sidney Lumet. Η αγανάκτηση ως προϊόν, αλλά και ως μέσο χειραγώγησης. Ως μέσο αύξησης της τηλεθέασης. Πάντα έτσι ήταν και έτσι θα συνεχίσει να είναι. Καταστάσεις και φαινόμενα που δύσκολα αναλύεις και κατανοείς όταν βρίσκονται σε εξέλιξη. Ή όχι;
 
Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι πολύ απλό. Θες να καταλάβεις τί γίνεται γύρω σου και να προβλέψεις τί θα γίνει στο μέλλον; Υπάρχει η Αμερική. Εκεί που το μέλλον σου αποτελεί ήδη παρελθόν τους. Εκεί που ο κόσμος πήγαινε σε ψυχαναλυτές το 1925 και τρομοκρατούνταν από την τηλεόραση ήδη από το 1970. Δεν αλλάζουν αυτά. Και επαναλαμβάνονται - ίσως σε διαφορετική κλίμακα - και σε άλλες χώρες. Είναι η σύγχρονη θεωρία του Δαρβίνου.



[Network, 1976, Sidney Lumet]

Occupy HSBC

Αυτά βλέπουν και οι Χογκονέζοι και τα έχουν πάρει στο κρανίο. Στο Χονγκ Κονγκ υπάρχει το κίνημα Occupy HSBC, ακολουθώντας το παγκόσμιο κινήμα Occupy Worldwide. Έχουν μαζευτεί οι φίλοι μας κάτω από το κεντρικό κτήριο της μεγάλης αυτής τράπεζας, στο κέντρο της πόλης, έχουν κατασκηνώσει και έχουν απλώσει τα πανό που βλέπεις στις φωτογραφίες.  Για το τι ακριβώς παίζει εκεί, τι ζητάνε και πώς συνδυάζεται η διεκδίκηση με τη φιλειρηνική και εν γένει φιλήσυχη φύση των Κινέζων, θα μας τα εξηγήσει ο φίλος μας ο Yuk Hui [http://homepages.gold.ac.uk/yukhui] σύντομα. Εγώ απλά σημειώνω ότι τον περασμένο Νοέμβριο, το κράτος του Χογκό, έδωσε 600 περίπου ευρώ σε κάθε έναν από τους 7 εκατομμύρια κατοίκους του, ως δώρο, λόγω πλεονάσματος που υπήρχε στον προϋπολογισμό! Ανάποδο χαράτσι.



Freakonomics

Το μόνο που μπορεί να αλλάξει τις συσχετίσεις αυτές είναι ίσως η γνώση. Έστω η πληροφορία.  Ένα case study για το τί μπορεί να κάνει η αποδέσμευση της πληροφορίας, από το best seller Freakonomics:
[www.freakonomics.com/books/freakonomics/chapter-excerpts/chapter-2].
Μισείς την ku klux klan για παράδειγμά; Μπαίνεις στους κύκλους της και αρχίζεις να δημοσιεύεις τί σκέφτονται, πώς λειτουργούν, με ποιές κρυφές χειρονομίες επικοινωνούν κλπ. Και τους γελοιοποιείς.
Μπορείς να τα ακούσεις και από τα σχετικά podcasts που ανεβαίνουν στο site του βιβλίου:
[http://www.freakonomics.com/category/freakonomics-radio/podcasts]

Why Nations Fail?

Γερμανία ή Ελλάδα λοιπόν; Ποιός είναι καλύτερος και γιατί; Την απάντηση τη δίνει ο μπατζανάκης μας –Τούρκος δηλαδή– καθηγητής στο MIT, Daren Acemoglu (μαζί με τον J. Robinson) στο τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Why Nations Fail». O Acemoglu είναι πολύ παιχταράς. Έχει γράψει εργασίες που εκτείνονται από την πολιτική, την οικονομία και φθάνουν μέχρι και τα δίκτυα υπολογιστών. Φέτος θα πάρει το Nobel Οικονομίας.  Σε αυτό το site έχει στήσει ένα ωραίο blog για το βιβλίο : [http://whynationsfail.com] .
Enjoy!



[Daren Acemoglu Talk, Nov. 2011]



back to main