Inside job και blow job (σ.σ. Έλληνες δημοσιογράφοι)
Kour

Ντοκιμαντέρ, κι άλλα ντοκιμαντέρ και λίγο σεξ.

Πριν μερικές ημέρες είδα το ντοκιμαντέρ Inside Job [www.imdb.com/title/tt1645089], χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν δυο χρόνια από τότε που βγήκε. Είχα ακούσει για αυτό, αλλά το αμέλησα. Αν έκανες και εσύ το ίδιο λάθος, καιρός να το διορθώσεις.

Το Inside Job εξιστορεί την χρηματοπιστωτική κρίση που μας παλουκώνει τα τελευταία χρόνια. Εστιάζει στην Αμερική. Ξεκινάει την αφήγηση από το πώς έγινε η απορρύθμιση των αγορών, εξηγεί τη φούσκα των ακινήτων και καταλήγει στη Lehman Brothers. Ε, θα μου πεις, τα έχω ακούσει αυτά στα δελτία και στα διάφορα τύπου-ντοκιμαντέρ, της ημεδαπής και της αλλοδαπής. Θα συμφωνήσω. Και επιπλέον, θα προσθέσω ως αρνητικό στοιχείο τα κόλπα πολλών τέτοιου είδους «ντοκιμαντέρ» που προσπαθούν να δημιουργήσουν εντυπώσεις με «αποκαλύψεις» που βασίζονται στις απόψεις των δημοσιογράφων/παραγωγών και μόνο. Χωρίς στοιχεία. Και με  τεχνάσματα του στυλ: κάνω ερώτηση τέτοια που να υπονοεί την απάντηση, και στο μοντάζ κόβω την απάντηση του συνεντευξιαζόμενου (τι λέξη...).  Και το Inside job έχει αρκετά τέτοια.

Παράβλεψέ τα όμως, και επικεντρώσου στα δεδομένα. Δες πώς οι τραπεζίτες γίνονται σύμβουλοι του Ομπάμα και υπουργοί της κυβέρνησής του. Πώς οι πρώην μάνατζερ των τραπεζών κουμαντάρουν κρατικές επιτροπές, που υποτίθεται ότι εποπτεύουν την αγορά. Πώς οι Ισλανδικές τράπεζες πληρώνουν διάσημους ακαδημαϊκούς για να γράφουν ότι είναι αξιόπιστες, ενώ ήταν ένα βήμα πριν τη χρεοκοπία.

Tι ωραία που θα ήταν να είχαμε και ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ για την Ελλάδα. Απλό και χωρίς συναισθηματισμούς. Να δείχνει μόνο την πορεία των βασικών προσώπων (ανίψια, ξαδέρφια, μπατζανάκια κλπ). Μπορεί παρακαλώ κάποιος να βγάλει την Ελληνική εκδοχή του Inside job; Αν δεν μπορεί ένας, σίγουρα μπορούν πολλοί μαζί. Crowdsourcing το λένε και έχει ξαναγίνει.

Θα έπρεπε κάτι τέτοια ντοκιμαντέρ να είναι ειδήσεις που παίζονται σε πραγματικό χρόνο και όχι ταινίες που βλέπουμε μετά από 5 χρόνια, όταν πλέον είναι πολύ αργά. Αλλά οι δημοσιογράφοι είναι ή άχρηστοι και ανεκπαίδευτοι, ή διαπλεκόμενοι. Και όταν κάποιοι από αυτούς αποφασίζουν να μας «φωτίσουν», μας παρουσιάζουν τις απόψεις τους, τις οποίες ο εγωισμός και οι σκοπιμότητές τους έχουν μετατρέψει σε «δεδομένα» και «γεγονότα». Το μόνο που χρειαζόμαστε είναι οι πληροφορίες. Όταν είναι πληροφορίες και όχι ιστορία. Τη γνώμη σας να τη λέτε σε αυτούς που σας ρωτάνε.

The Century of the Self. MySelF.

Εντάξει. Δεν είναι όλοι τους ίδιοι. Η Αναστασία, αφού μου εξήγησε πόσο δύσκολο είναι να γίνει ένα μεγάλο δημοσιογραφικό project, προσπάθησε να ξεπλύνει την ντροπή των συναδέλφων της συστήνοντας μου το πιο απίθανο ντοκιμαντέρ που έχω δει ποτέ: The Century of the Self [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Century_of_the_Self]. Παραγωγή του BBC. Σκίζει. Δεν θα σου πω πολλά. Αν η επόμενη ταινία που θα δεις δεν είναι ερωτική, τότε πρέπει να είναι αυτό. 

Σε 4 επεισόδια εξηγεί ο παίχτης ο Adam Curtis με πoιο τρόπο οι θεωρίες του Φρόιντ χρησιμοποιήθηκαν αρχικά από τους διαφημιστές και στη συνέχεια από διάφορους άλλους επαγγελματίες προπαγανδιστές που θέλησαν να χειραγωγήσουν μεγάλο πλήθος ατόμων, καταναλωτές, ψηφοφόρους κλπ. Ο βασικός πρωταγωνιστής είναι ο ανιψιός του Φρόιντ, ο οποίος ζούσε στην Αμερική, και, εκεί γύρω στο 1920, συνέλαβε πρώτος την ιδέα να χρησιμοποιήσει τις θεωρίες του θείου του για να αυξήσει τις πωλήσεις διαφόρων προϊόντων ή π.χ. να βελτιώσει την εικόνα του τότε Αμερικανού Προέδρου, τον οποίο οι πολίτες θεωρούσαν ξενέρωτο. Με άλλα λόγια, ο τυπάς επινόησε τις δημόσιες σχέσεις και μετέτρεψε τους Αμερικανούς στις καταναλωτικές μηχανές που είναι σήμερα (και στις οποίες προσπαθούμε να μοιάσουμε οι υπόλοιποι).

Η πρώτη επιτυχία του είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Του ζήτησαν οι καπνοβιομηχανίες να σκεφτεί πώς θα ανατραπεί το ταμπού που υπήρχε τότε σχετικά με το κάπνισμα των γυναικών, και ιδίως το κάπνισμα σε εξωτερικούς χώρους. Έχαναν τους μισούς πελάτες τους. Ο ανιψιός πήγε σε έναν ψυχαναλυτή (το 1920 λέμε τώρα!) και έμαθε ότι το τσιγάρο στο γυναικείο μυαλό συμβολίζει την ανδρική εξουσία. Του είπε ο ψύχας ότι, αν ήταν δυνατόν με κάποιο τρόπο να «μετατραπεί» το κάπνισμα σε πράξη αμφισβήτησης της ανδρικής κυριαρχίας, οι γυναίκες θα κάπνιζαν προκειμένου να έχουν –κατά κάποιο τρόπο- το δικό τους πέος (κλασσικός Φρόιντ). Ο ανιψιός το πέτυχε. Με ένα πανέξυπνο κόλπο και αφού προφανώς πλήρωσε και μερικές εφημερίδες –πάλι οι δημοσιογράφοι. Με άλλα λόγια, η μάνα μου καπνίζει επειδή ένας κομπιναδόρος στην Αμερική του 1920 μετέτρεψε το τσιγάρο σε πέος: irrelevant objects can become powerful emotional symbols, of how you want yourself to be seen by others.

Η ψυχανάλυση λοιπόν χρησιμοποιήθηκε από κάποιους που γρήγορα κατάλαβαν τη δύναμή της, για να εκμεταλλευθούν τους υπόλοιπους που δεν είχαν πάρει μυρωδιά. Σήμερα, έχουν αλλάξει κάπως τα πράγματα. Αφενός έχουμε φάει στο κεφάλι τόση διαφήμιση που μερικά από τα προπαγανδιστικά κόλπα που χρησιμοποιούνταν τότε –από τους διαφημιστές και τους PRστες– τα βλέπουμε τώρα και γελάμε (δες το βίντεο με τις παλιές διαφημίσεις). Αφετέρου, πολλοί είναι υποψιασμένοι για την πιθανότητα να χειραγωγηθούν, παραπλανηθούν, για το ρόλο της τηλεόρασης, της διαφήμισης κλπ. Μήπως όμως οι απόγονοι του Φρόιντ έχουν βρει πλέον άλλο εργαλείο; Μήπως υπάρχει άλλος –πιο σύγχρονος- τρόπος να επηρεάζεται και να χειραγωγείται ο κόσμος σήμερα;

More Documentaries.

Μέχρι να βρούμε την απάντηση, μπορείς να δεις και τα παρακάτω:

The Power of Nightmares: The Rise of the Politics of Fear [http://www.imdb.com/title/tt0430484/], πάλι του Adam Curtis, το οποίο σύμφωνα με τον φίλο Κώστα Καλλέργη είναι must. Ίσως λίγο υπερβολικό για τα δικά μου γούστα.

The Corporation: [http://www.imdb.com/title/tt0379225] αναλύει την επίδραση των πολυεθνικών στην κοινωνία και τον κόσμο. Ενδιαφέρουσα είναι και η εξιστόρηση του πώς εξελίχθηκαν οι πολυεθνικές στους κολοσσούς που είναι σήμερα. Το οποίο έγινε με νόμους που ψηφίστηκαν πριν 100 χρόνια και βάλε. Νόμοι που όταν ψηφίζονταν κανείς δεν καταλάβαινε τί θα προκαλούσαν. Σου θυμίζει κάτι αυτό; Σου λέει κάτι το ACTA; [www.wired.co.uk/news/archive/2012-01/24/acta-101?page=all].    

Και μια και την είδαμε σήμερα επαναστάτες, πάρε και λίγο Brian Eno σε ρόλο ιεροκήρυκα:

Is Sex Addiction Real?

Πάντως, για να μην νομίζεις ότι είμαι κανένας μονόχνοτος υστερικός που βλέπει συνέχεια τέτοια ντοκιμαντέρ, πάρε μάτι τον φίλο μου τον Steve McQueen που δίνει συνέντευξη για τη νέα ταινία που γύρισε για μένα: Shame [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/hardtalk/9676836.stm]. Το ερώτημα είναι: μπορεί το σεξ να θεωρηθεί εθισμός, όπως π.χ. τα ναρκωτικά, ή όχι? Φταίει η φύση που θέλουμε να πηδήξουμε ότι κινείται ή φταίει η κακή μας ανατροφή?

[αν δεν κάνεις forward το άρθρο αυτό σε 3 τουλάχιστον φίλους σου, αύριο θα βγάλεις έρπη].



back to main