Σπιτικό σαπούνι ελαιολάδου
Διονύσης Ανεμογιάννης

Βούτες σε λάδι Κρανιδίου, εκρηκτικές αλχημείες και matures στα πρόθυρα παστρικής κρίσης στη Frown Tails.

Στον πεζόδρομο της Παραμυθιάς, πλαισιωμένο από επιβλητικά νεοκλασικά και ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών με σπασμένα τζάμια, σκηνικό ταινίας τρόμου ή απλά το απόλυτο party spot, η Frown Tails προδιαθέτει πρωτόγνωρες εμπειρίες.  Με ένα όνομα που δεν σημαίνει κυριολεκτικά τίποτα [πολύ ough! καταστάσεις], η Frown Tails, θρεφτάρι τεσσάρων κοριτσιών με κοινό όνειρο μία τέχνη χωρίς διαμεσολαβητές, φιλοξενεί ποικίλες δράσεις, από performances και workshops μέχρι yoga classes. Την ίδια στιγμή, ο χώρος δεν είναι άλλος από το εσωτερικό ενός ημιυπόγειου ταβερνείου, που μεταποιήθηκε εντελώς. Αυτοσχέδια έπιπλα από ξύλο, χαρτί και ό,τι άλλο φανταστείς και τα απομεινάρια του οινομαγειρείου είναι αυτά που πλαισιώνουν το σκηνικό του λιτού αλλά έξυπνα διακοσμημένου πολυχώρου.

Φωτο : Γιώργος Σειρηνίδης

Ο κόσμος: μπαμπάδες-μαμάδες-παιδάκια, κάτοικοι της γύρω περιοχής, γιαγιάδες, φιλοπερίεργος νεαρόκοσμος και καλοδιατηρημένες μεσήλικες με διάθεση ακουαφόρτε, είχαν λάβει τις θέσεις τους για το τελευταίο σεμινάριο του κύκλου «Μάθε Τέχνη» που ξεκίνησε στη Frown Tails το Φθινόπωρο του '11. Όταν, κλασσικά αργοπορημένη, κατέφθασε και η ομάδα του ough! το μάθημα ήταν έτοιμο να ξεκινήσει. Οι επίδοξοι δημιουργοί σαπουνιών μαζεύτηκαν γύρω από τον πάγκο Praktiker, έβγαλαν μολύβια και χαρτιά και βάλθηκαν να μάθουν από την Γεωργία Τζιβρά τα μυστικά της παραδοσιακής σαπωνοποίησης. Η χαμογελαστή Γεωργία, εξήγησε αναλυτικότατα ακόμα και στους πλέον ανεπίδεκτους –το ough! team βασικά- την διαδικασία, απάντησε όλες τις ερωτήσεις, φόρεσε τα ultraviolet γυαλιά προστασίας και μοίρασε αρώματα λεβάντας και χαμομηλιού στην κατάμεστη αίθουσα.

Ακολουθήσαμε την ψυχρή μέθοδο [και όχι την θερμή], διαδικασία με μεγαλύτερο χρόνο ωρίμανσης για το σαπούνι που ωστόσο δεν διακινδυνεύει υψηλές θερμοκρασίες κατά την παρασκευή και έτσι διατηρεί τα συστατικά του ελαιολάδου και των βοτάνων που προσδίδουν καλλυντικές ιδιότητες στο σαπούνι. Στόχος μας η παραδοσιακή παρασκευή σαπουνιού ελαιολάδου, με έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και αιθέρια έλαια, ένα σαπούνι φυσικό, βιολογικό, φτιαγμένο με τον τρόπο που το έκαναν οι γιαγιάδες μας. Στους πάγκους γαβάθες με άφθονο λάδι Κρανιδίου, σοδιά της ίδιας της Γεωργίας, από το κτήμα της στο Ηλιόκαστρο Ερμιόνης, λάδι γεμάτο αρώματα από ελιές μανάκι, έκανε τις βούτες του ψωμιού απαραίτητο σνακ του σεμιναρίου.

Η διαδικασία αποδείχτηκε παρασκευή ακριβείας, με κινδύνους να προκύπτουν από την καυστική σόδα. Ο εξοπλισμός ασφαλείας κρίθηκε απαραίτητος: πλαστικά γάντια, γυαλιά και ξύδι [σε περίπτωση που η σόδα έρθει σε επαφή με το δέρμα]. Για ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια από τις δηλητηριώδεις αναθυμιάσεις, η Γεωργία έβγαλε την τάξη στον πεζόδρομο και επιτέλεσε εκεί την επικίνδυνη μίξη καυστικής σόδας και νερού, κάνοντας την γειτονιά να παρακολουθεί ανήσυχη από τα ημίκλειστα πατζούρια τις καυστικές εξελίξεις. Ψιλόβροχο και το σκοτάδι στον δρόμο, έκανε το όλο εγχείρημα να φαντάζει ακόμα πιο σουρεαλιστικό. Μετά από δέκα αγωνιώδη λεπτά στα οποία βράχηκαν σημειώσεις, ένα μωράκι έκλαψε και η Γεωργία με μπλε γυαλιά μηχανόβιου, ανάμειξε τα υλικά, το μείγμα ήταν έτοιμο να επαναπατριστεί στον πάγκο.  Ήταν αυτή η ώρα που μία-μία οι κυρίες της τάξης πήρα το blender ανά χείρας και άρχισαν την ανάδευση του διαλύματος. Το politically correct fun των κοριτσιών που καθώς περνούσε η ώρα άρχισαν να λύνονται και να ξεθαρρεύουν με το ατίθασο stick blender, έφερε σύντομα και το πολυπόθητο ίχνος σαπωνοποίησης. Μπράβο κορίτσια, let’s make bubbles!

Προσθέσαμε και χρώμα στην παρασκευή. Η Γεωργία εξήγησε ότι μπορεί ο καθένας να προσθέσει συνθετικά χρώματα, η ίδια όμως, οπαδός της φυσικής οδού, πρότεινε μπαχαρικά, βότανα και αιθέρια έλαια για άρωμα και ελαφρύ χρωματισμό, ενώ τόνισε ότι οι ποσότητες κάποιων μπαχαρικών ,όπως της κανέλλας, πρέπει να είναι μικρές για να μην αποβούν ερεθιστικές για το δέρμα. Λεβάντα, χαμομήλι, σοκολάτα και έλαια εσπεριδοειδών αρωμάτισαν και διακόσμησαν τα σαπούνια μας.

Η τάξη είχε ζωηρέψει, οι φόρμες στις οποίες θα έμπαινε το μείγμα είχαν στηθεί και μέσα είχαν προστεθεί τα βότανα, ένα δεύτερο μείγμα σαπουνιού-σοκολάτας είχε δρομολογηθεί παράλληλα και όλοι ανυπόμονοι περίμεναν το καλούπωμα. Πολλοί κοιτούσαν με ένα διακριτικό μειδίαμα σαν και εμένα, άλλοι πιο αφοσιωμένοι συνοφρυώνονταν. Ήξερα καλά πως οι πρώτοι, θα έπαιρναν τα σαπούνια, θα έφευγαν και δεν θα επιχειρούσαν ποτέ ξανά να φτιάξουν σαπούνι. Τεμπέληδες ή απλά λάτρες του Παπουτσάνη, λίγοι από εμάς θα έμπαιναν στην διαδικασία παρασκευής εκτός και αν νοίκιαζαν άδεια αποθήκη στο ύπαιθρο και έβρισκαν περίσσεμα χρόνου, ζωικού [ή φυτικού] λίπους και NaOH. Αυτή όμως δεν ήταν και η έννοια του κύκλου «Μάθε Τέχνη»; Μία ακόμη προσθήκη στις πρακτικές μας γνώσεις, βγαλμένη από τα ενδότερα της ελληνικής παράδοσης, με αγνά δικής μας παραγωγής υλικά. Για τους μερακλήδες ,πάντως, που θέλουν να ξέρουν με τι πλένουν το σώμα και τα ρούχα τους και δεν θέλουν να επιβαρύνουν το περιβάλλον με μη-βιοδιασπώμενα προϊόντα [πρόκειται για φυσική, οικολογική διαδικασία], το σαπούνι ελαιολάδου, χωρίς χρωματικά ή άλλα χημικά πρόσθετα, είναι μία ιδανική λύση. 

Αφού όλοι προμηθεύτηκαν τα σαπούνια που φτιάξαμε στο εργαστήριο της Frown Tails [ένα σαπούνι από την ημέρα παραγωγής χρειάζεται περίπου δύο-μιση μήνες μέχρι να είναι έτοιμο προς χρήση], ο κόσμος άρχισε να σκορπά. Αποχαιρετώντας τους νέους μας φίλους με ένα έτοιμο σαπούνι στο χέρι είδα τον κόσμο να κλείνει το καλούπι του στο χέρι, θησαυρό και ασυναίσθητα έσκυψα να μυρίσω το δικό μου, περίτεχνο σαπούνι, που διακριτικά ανέδυε τα αρώματά του. Ο ουρανός είχε καθαρίσει, η συνοικία μοσχομύριζε φρεσκάδα, πλυμένα πεζοδρόμια και ο κόσμος καθώς έφευγε είχε ένα χαμόγελο, γι΄ αυτή την φευγαλέα συνομωσία να φτιάξει κάτι, ένα σαπούνι, μια συνταγή, μια βραδινή συντροφιά.

Σαπούνι Ελαιολάδου

Απαραίτητος εξοπλισμός:
1.Ζυγαριά ακριβείας
2.Ράβδος ανάδευσης (stick blender ή mixer)
3.Πυρίμαχο δοχείο
4.Κατσαρόλα ή γαβάθα ανοξείδωτη
5.Κουτάλα ανοξείδωτη
6.καλούπια ή φόρμες ζαχαροπλαστικής

Απαραίτητος εξοπλισμός ασφαλείας:
1.Γάντια πλαστικά
2.Γυαλιά προστασίας
3.Ξύδι

Υλικά:
1000 γρ. ελαιόλαδο
330 γρ. νερό αποσταγμένο ή βροχής ή πηγής
127 γρ. καυστική σόδα, χημικώς καθαρή (Υδροξείδιο του Νατρίου NaOH)
Προαιρετικά: Βότανα, μπαχαρικά, αιθέρια έλαια

Οδηγίες Παρασκευής:
Φοράμε τον εξοπλισμό ασφαλείας και απομακρύνουμε παιδιά και κατοικίδια από τον χώρο.
Ζυγίζουμε τα υλικά.
Ετοιμάζουμε το διάλυμα νερού και NaOH.
Τοποθετούμε το πυρίμαχο δοχείο κάτω από τον, σε λειτουργία απορροφητήρα ή καλύτερα σε εξωτερικό χώρο. Βάζουμε το νερό και προσθέτουμε σταδιακά την καυστική σόδα αναδεύοντας με ανοξείδωτο κουτάλι, μέχρι να διαλυθεί πλήρως. (Η ΣΟΔΑ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ. Ποτέ το αντίθετο! Κίνδυνος έκρηξης!!!). Τις πρώτες στιγμές της διάλυσης της σόδας εκλύονται υδρατμοί, για τον λόγο αυτό αναδεύουμε από απόσταση και με ανοιχτό παράθυρο. Η θερμοκρασία που αναπτύσσει το διάλυμα αγγίζει τους 90 βαθμούς Κελσίου. Αφήνουμε το διάλυμα να κρυώσει.
Στην κατσαρόλα βάζουμε το ελαιόλαδο, προσθέτουμε σταδιακά και ανακατεύουμε το διάλυμα της καυστικής σόδας που πλέον είναι σε θερμοκρασία δωματίου.
Χρησιμοποιούμε τον ράβδο ανάδευσης μέχρι να εμφανιστεί ίχνος σαπωνοποίησης.
Προσθέτουμε προαιρετικά, τριμμένα βότανα ή μπαχαρικά και αιθέρια έλαια.
Τοποθετούμε το μείγμα στα καλούπια και αφήνουμε να σταθεροποιηθεί για 24-48 ώρες.
Αφαιρούμε το σαπούνι από τα καλούπια και αποθηκεύουμε σε αεριζόμενο και σκιερό μέρος μέχρι την ωρίμανσή του, δηλαδή την ολοκλήρωση της σαπωνοποίησης.

Χρόνος Ωρίμανσης: 8 εβδομάδες
Για διευκρινήσεις και σχετικές πληροφορίες, Γεωργία agricultura@hotmail.com
Περισσότερες συνταγές, σύντομα στο agricultura.gr

Προσοχή: Το Υδροξείδιο του Νατρίου NaOH να φυλάσσεται σε χώρους απρόσιτους σε παιδιά και κατοικίδια.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες του Frown Tails μπες εδώ: http://www.facebook.com/#!/frown.tails και εδώ http://www.frowntails.com

Σύντομα και το website της Γεωργίας Τζιβρά με συνταγές σαπουνιών http://www.agricultura.gr



back to main