O Μιχάλης Διαλυνάς και το άγριο άλογο της Dark Horse
Διονύσης Ανεμογιάννης

Τα πολύχρωμα μολύβια ενός Έλληνα κομίστα που γίνεται διεθνής.

Ο Mike δέσμιος μιας αβάσταχτης αθωότητας, χρειάζεται μόνο λίγες κοντυλιές για να  ανοίξει την μυστική καπνοδόχο σε όλα εκείνα τα πλάσματα που κατοικούν τις ιστορίες του και να αποδράσει από την καθημερινή πεζότητα. Περιηγητής χαμένων, μαγικών μονοπατιών, μνηστήρας καταραμένων πριγκιπισσών και γητευτής της αδάμαστης Dark Horse Comics, ο Μιχάλης Διαλυνάς αποδεικνύει ότι το ταλέντο συνδυασμένο με σκληρή δουλειά, πάντα ανταμείβεται. 

Πορταίτο: Manteau Stam.

Γιατί υπάρχει τόση μανία με τα σουπερ-ηρωικά κόμιξ;
Ο κόσμος γενικά θέλει το σουπερηρωικό του! Θυμάμαι, είχαμε βγάλει το τόμο Blast Comics από τη Giganto. Ήταν ιδέα του Κυριαζή (Μανιφέστο, στο 9). “Φόρος τιμής στη χρυσή υπερηρωική εποχή των κόμιξ”. Πολλοί δημιουργοί με ένα χαρακτήρα ο καθένας, έφτιαχναν ιστορίες οι οποίες στο τέλος συνενώθηκαν. Κι όμως, δεν πήγε καλά! Ακόμη και αν όλοι διαβάζουν Spiderman, Batman, ο κόσμος δεν ήταν έτοιμος να δεχτεί μία ελληνική δουλειά. Αν το καλοσκεφτείς, βέβαια, όλα τα σουπερ- ηρωικά κόμιξ γεννήθηκαν σε στιγμές κρίσης. Στην Αμερική εμφανίστηκαν κατά την διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, όταν η χώρα χρειαζόταν ήρωες. Θυμήσου το παράδειγμα του Captain America που δίνει μπουνιά στο Χίτλερ, ή των γραμματοσήμων με υπερήρωες προς ενίσχυση των αμερικάνων στρατιωτών.

Τι έχεις να μου πεις για τις μεγάλες εκδοτικές του εξωτερικού;
Η Marvel και η DC είναι πολυεθνικές, που για να μπεις πρέπει να προσπαθήσεις πολύ σκληρά. Είναι διαφημιστικές εταιρίες που προωθούν προϊόν. Πού και πού μπορεί να βγάλουν κάποιες αξιόλογες ιστορίες, όμως μην περιμένεις ποτέ ότι θα αφήσουν κανένα σημαντικό ήρωα να πεθάνει για πολύ καιρό (βλ. Captain America). Εγώ προτιμώ τη Dark Horse.

Με την οποία μάλιστα θα συνεργαστείς! Πώς έγινε η συνεργασία και τι είναι τελοσπάντων το Amalas Blade;
Όλα ξεκίνησαν από την συνεργασία μου με τον Steve Horton. Έκανε τότε μια σειρά web comics που λεγόταν “Spinning to infinity”, όπου ανέθετε σε διάφορους δημιουργούς να κάνουν την εικονογράφηση των ιστοριών. Μετά το τέλος αυτού του project, επικοινώνησε κάποια στιγμή μαζί μου και μου πρότεινε να κάνουμε μία νέα δουλειά μαζί, την ιστορία της Amala. Μου έστειλε ένα ενδιαφέρον σενάριο για εκατό σελίδες και αρχίσαμε να ψάχνουμε εκδοτική. Η Dark Horse μας απάντησε τελευταία, μετά το συνέδριο San Diego Comicon και ήταν θετική! Ήταν μεγάλη μου επιθυμία να συνεργαστώ με την Dark Horse και χάρηκα πολύ.
Το σενάριο μιλά για την Amala, μία μισθοφόρο δολοφόνο. Η ιστορία πάει κάπως έτσι: όταν η Amala ήταν σε ηλικία έξι χρονών την προσέγγισαν αντιπρόσωποι των δύο λαών του κόσμου της [που είναι οι Purifiers και οι Modifiers] και  της ανακοίνωσαν ότι ήταν η εκλεκτή που θα έφερνε την ειρήνη στους δύο λαούς. Η Amala όμως επέλεξε να το σκάσει από το σπίτι και αντί να πάει να εκπαιδευτεί για τον σκοπό που την προόριζαν, μεγαλώνει με κάτι αλητήριους που ξιφασκούν  και καταλήγει να γίνει μισθοφόρος. Έρχεται ,όμως, η στιγμή που θα αντιμετωπίσει το πεπρωμένο της και θα πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες που τόσα χρόνια αποφεύγει.
Σαν βασικές αναφορές είχα τον κόσμο του Hayao Miyazaki και τον Moebius. Από την μία πλευρά έχουμε ένα στυλ αγνό, παραμυθιακό και από την άλλη έχουμε έναν sci-fi οραματιστή που έχει σχεδιάσει τις στολές του “Alien” και έχει πλάσει τον κόσμο του “Πέμπτου Στοιχείου”. Τα δύο αυτά στοιχεία έχτισαν τον κόσμο της Amala και η αντιπαράθεσή τους είναι πολύ γοητευτική.
Το πρώτο τεύχος θα βγει τέλη Φεβρουαρίου στο “Dark Horse Presents”, που είναι μία μηνιαία ανθολογία από την Dark Horse και αφορά όλους τους νέους καλλιτέχνες που συνεργάζονται με την εταιρία. Είναι πολύ θετικό που ξεκινάμε από εκεί γιατί μέσα από αυτή την έκδοση έχουν αναδειχτεί κόμιξ όμως το Sin City και το Hellboy.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τον Gulliver;
Είναι ένα χαρούμενο κομιξάκι που φτιάχνω για την Socomic.gr σε εβδομαδιαία βάση και γεννήθηκε μέσα από το facebook. Είχε postάρει ένας φίλος μου, «γιατί τα γατάκια να μην μένουν πάντα μικρά» και του απάντησα «αν αλλάξεις λίγο το DNA τους, μπορούν!» και κάπως έτσι μου ήρθε η ιδέα του Gulliver, της γάτας ενός επιστήμονα που στην διάρκεια ενός πειράματος αντί να μείνει πάντα μικρή έγινε γίγαντας! Είναι παιχνίδι για εμένα, αγαπώ άλλωστε πολύ τις γάτες και κάθε εβδομάδα βρίσκω μία καινούρια σκανδαλιά, τι θα γινόταν αν το γατάκι σου ήταν τεράστιο σε μέγεθος.
Τόσο στο blog μου όσο και στον Gulliver έχω προσθέσει μερικά animated στοιχεία [εικόνες gif που κινούνται]. Προσπαθώ να βρω την χρυσή τομή, ώστε ναι μεν να έχει μία ζωντάνια το φύλο, αλλά να μην καταλήγει να γίνει animation ή να δυσχεραίνει την ανάγνωση του κειμένου. Οπότε κινώ διακριτικά ένα ή δύο καρέ.

Πώς αντιμετωπίζουν το κομίστα στην Ελλάδα;
Όλοι σε αντιμετωπίζουν σαν ένα παιδάκι που του αρέσει να φτιάχνει κόμικς. Το να σου δώσουν δουλειά δεν είναι αναγνώριση του ταλέντου σου, τόσο, όσο χάρη που σου κάνουν να προσέξουν τη δουλειά σου.

Από τη δουλειά σου ζεις;
Ναι. Παλαιότερα χρειαζόταν να ασχολούμαι με την διαφήμιση προκειμένου να τα καταφέρω˙ τώρα πια ευτυχώς όχι! Οι διαφημιστικές πλέον πληρώνουν πολύ δύσκολα.

Έχω παρατηρήσει ότι χρησιμοποιείς πολλά διαφορετικά στυλ εικονογράφησης. Πώς καταφέρνεις να μην χάνεσαι σε αυτά;
Αυτό είναι αλήθεια. Θεωρώ θετικό στοιχείο ότι μπορώ να αλλάζω το στυλ μου κατά βούληση. Η αλήθεια είναι ότι έχω χαθεί ανάμεσα στα διάφορα στυλ που υιοθετώ κάθε τόσο. Έχω καταλήξει όμως σε δύο-τρια στυλ ανάλογα με τον αν φτιάχνω παιδικά βιβλία, προσωπικά κόμιξ ή κόμιξ σε συνεργασία με άλλους.

Οι ιστορίες σου τελικά έχουν happy end;       
Πρόσφατα  παρατήρησα ότι δεν έχουν! Μόνο λίγες καταλήγουν σε κάποιο αίσιο τέλος και αυτό είναι και πάλι αμφιλεγόμενο. Μόνο στο «Snitch and Snatch» υπήρχε ένα πολύ κλασσικό happy end, γι αυτό και το ξαναγράφω! Αυτή τη φορά με διαφορετική κατάληξη! Δυσκολεύομαι ωστόσο να βρω τη σωστή ιστορία. Βλέπεις υπάρχουν τόσες χιλιάδες πιθανές ιστορίες, τόσες δυνατές ανατροπές, τόσα που θες να διηγηθείς, που είναι δύσκολο να βρεις τη ΜΙΑ ιστορία και όχι τη παραλλαγή αυτής. Ακόμη δοκιμάζω, ψάχνω να τη βρω.

Έχεις εμμονές; Στο σύμπαν του Μ. Διαλυνά υπάρχουν ήρωες που επαναλαμβάνονται;
Υπάρχουν ήρωες που τους συναντάς σε περισσότερες από μία ιστορίες, όπως το διαολάκι ο Crumble. Αν μιλούσα για κάποια εμμονή μου θα έλεγα μάλλον τα αντικείμενα. Το ένα βιβλίο μου άλλωστε λέγεται «Trinkets», δηλαδή τα μπιχλιμπίδια. Με γοητεύουν πολύ οι μάσκες, τα όπλα κλπ.  Γι αυτό και τα συναντάς συχνά πυκνά στις ιστορίες μου.

Σε τι συνθήκες σκιτσογραφείς; Ακούς μουσική;
Πιτζάμες, καφές, το γατί στα πόδια. Συνήθως δεν ακούω μουσική, προτιμώ τη βαβούρα μιας τηλεοπτικής σειράς. Αν ακούσω κάτι αυτό θα ’ναι post rock, χωρίς λόγια, για να μην αποσπώμαι. Δίνει τη κατάλληλη ατμόσφαιρα. Επίσης βοηθάνε τα soundtrack. Τις προάλλες που έπρεπε να τελειώσω μέσα στη προθεσμία το κόμικς, άκουγα σε επανάληψη το Heartbeat από το soundtrack του 28 Days later, μόνο και μόνο για να αγχώνει και να μην χάνω το ρυθμό μου! Πλέον βάζω αυστηρό πρόγραμμα για να τελειώσω τη δουλειά μου. Μπορεί να μη φάω μέχρι να τελειώσω. Δεν είναι η χαρά της ζωγραφικής, είναι κανονική δουλειά υπό πίεση. 

Κατά πόσο όμως λειτουργεί το μεράκι και φαντασία κάτω από πίεση, παραγγελία κλπ;
Δύσκολα. Το “Swan Songs2” για παράδειγμα βγήκε μέσα σε τρεις εβδομάδες. Έφτασα σε σημείο να βγάζω 3-4 σελίδες την ημέρα. Πράγμα εξουθενωτικό.  Όταν ήμουν στην AKTO ήμουν πολύ χαρούμενος να βγάζω 1 σελίδα τη βδομάδα. Και έλεγε ο καθηγητής μου τότε ότι πρέπει να φτάσω στο σημείο να βγάζω 1 σελίδα την ημέρα και μου φαινόταν ακατόρθωτο. Όταν μπήκα στη διαφήμιση ανέβηκαν οι ταχύτητές μου. Τώρα πια, έχω ρίξει κατά πολύ την ποσότητα που παράγω, προκειμένου να αποδώσω πιο ποιοτική δουλειά και να διατηρώ τις δυνάμεις μου.

Υπάρχει εικαστική παιδεία στην Ελλάδα;
Δυστυχώς, δεν έχει καθόλου εικαστική παιδεία η χώρα μας. Τι περιμένεις μετά; Ποιος να εκτιμήσει τα εικονογραφημένα βιβλία. Και από τη στιγμή που όλοι λένε: «Α, κόμιξ, εννοείς μίκυ μάους, δηλαδή είναι για παιδάκια; Μήπως είναι Αρκάς;». Πρέπει να καταλάβει ο κόσμος πως υπάρχουν ενήλικα κόμιξ, που ποικίλλουν τόσο όσο και τα βιβλία. Δεν είναι όλα τα μυθιστορήματα, «Μάικ ο Φασολάκης, θα σε γαργαλήσω». Υπάρχουν κόμικς πολιτικά, μυστηρίου, εικαστικά και πόσα άλλα που απλά αγνοούμε.Υπάρχει ‘ένα κόμιξ για κάθε γούστο.

Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν με Μάικ ο Φασολάκης και Patty. Υπάρχουν ελληνικά παιδικά κόμικς; Καλαίσθητα κόμιξ για παιδιά;
Παιδικά κόμικς δεν υπάρχουν στην Ελλάδα. Είχε γίνει πέρσι μια συζήτηση στο συνέδριο της ComicDom, ότι θα έπρεπε να βγάλουμε και παιδικά κόμικς, οι εκδοτικοί όμως είναι πολύ δύσκολοι. Ακούνε κόμικς και φρικάρουν.

Εσύ θα έφτιαχνες κάτι αντίστοιχο;
Σκιτσογραφικά τα κόμικ μου μπορούν να είναι παιδικά. Θεματολογικά δεν είναι, θα μπορούσα όμως να το αλλάξω αυτό. Μου αρέσει πάντως η ιδέα και θα το τολμούσα. Ήδη πάντως, έχω αρχίσει και συνεργάζομαι με κάποιες εκδοτικές και εικονογραφώ παιδικά μυθιστορήματα. Σίγουρα δεν είναι το ίδιο, αλλά με βοηθά να σκέφτομαι με αυτή την λογική.

Τι συμβαίνει στα workshop του Μουσείο Ηρακλειδών;
Πρόκειται για εργαστήρια που ξεκινήσαμε τον Οκτώβρη με παιδιά δημοτικού. Έρχονται για ένα μήνα και μαθαίνουν για τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι κομίστες, παίρνουν δουλειά για το σπίτι, μαθαίνουν τεχνικές εικονογράφησης κλπ. Βασικά, έχω εκπλαγεί από το πόσο ταλαντούχα μπορεί να είναι τα παιδιά. Υπάρχουν πολλά παιδιά που όχι μόνο ζωγραφίζουν καλά, αλλά παράλληλα διηγούνται και ενδιαφέρουσες ιστορίες!  Μερικά παιδιά μου φέρνουν ολόκληρο τεύχος ιστορίας κάθε φορά και εγώ απλά περιμένω την επόμενη συνάντησή μας, να διαβάσω την συνέχεια! Η πρωτοβουλία ανήκει στα παιδιά από το Comicdom που προσπαθούν με διάφορα μέσα να προάγουν στην Ελλάδα την κουλτούρα των κόμιξ. Στα σεμινάρια κάνουμε μάθημα εγώ και η Βασιλεία Βαξεβάνη που είναι αφηγήτρια. Ξεκινάει η Βασιλεία να λέει μια ιστορία για να ξυπνήσει τα παιδάκια και εμένα –ξεκινάει χαράματα το μάθημα, στις έντεκα το πρωί- και στην συνέχεια προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να την απεικονίσουμε στο χαρτί. Εκτός από το μουσείο οργανώνουμε διάφορα παρόμοια δρώμενα για παιδιά σε σχολεία και στο δρόμο.

Θεωρείς ότι ο Έλληνας που αγοράζει κόμικς είναι ενοχικός; Βλέπω κόσμο στα ράφια με τα κόμικς, και τα αγοράζει σαν να ναι παράνομα, λες και φοβάται τι θα πουν γι αυτόν οι υπόλοιποι.
Ισχύει αυτό που λες, και να φανταστείς ότι είμαστε μερικά μόνο χιλιόμετρα μακριά από την Ιταλία, μια από τις μεγαλύτερες χώρες σε παραγωγή κόμιξ στην Ευρώπη. Εκεί όλοι ζουν με κόμιξ. Όλοι διαβάζουν στο δρόμο. Είναι κομμάτι της κουλτούρας τους.

Γιατί στην Ελλάδα τα κόμικς είναι τόσο πίσω από το βιβλίο;
Η αλήθεια είναι ότι λόγω κρίσης έχουν μειωθεί οι πωλήσεις και στα δύο. Τα κόμιξ ίσως να υστερούν επειδή είμαστε λίγοι καλλιτέχνες και αν δεν υπάρχει κάποιο μεγάλο όνομα σε συγγραφέα. Επίσης, δεν υπάρχει διαφήμιση.

Τα βιβλία σου θα τα βρούμε σε βιβλιοπωλεία:
Πρέπει να ψάξεις πολύ… Βιβλία μου θα βρεις σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία (βλ. Πρωτοπορία, Metropolis, Public, Παπασωτηρίου, Ελευθερουδάκης) και φυσικά σε κομιξάδικα.

Από τα κομιξάδικα της Αθήνας, ποιο ξεχωρίζεις;
Ψωνίζω από Tilt. Εκεί βρίσκεις διαφορετικά πράγματα. Υπάρχει επίσης το Solaris, αυτό είναι πιο εμπορικό. Έχει όλα τα Marvel, DC και τα Manga. Τέλος, το Comicon με όλη τη συλλογή της ΜΑΜΜΟΥΘ και πολλές γαλλικές και ιταλικές εκδόσεις.

Πώς βλέπεις την Αθήνα.
Μου αρέσει. Μου αρέσει να είμαι άγνωστος μεταξύ αγνώστων. Έχει τις ομορφιές της.

Θα έκανες κάτι για να την ομορφύνεις ως εικονογράφος; Θα έβαφες πολυκατοικίες;
Θα ήθελα, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία. Η αλήθεια είναι ότι θα δυσκολευόμουν να ζωγραφίσω σε μεγάλη επιφάνεια τη στιγμή που έχω συνηθίσει το Α4. Επίσης δεν είμαι street artist. Τώρα τελευταία είναι σε μεγάλη άνοδο το street art, όπως πριν κάποια χρόνια ήταν τα κόμικς. Υπάρχουν οι καλοί καλλιτέχνες στο τομέα αυτό, που παρακολουθώ με ενδιαφέρον τη δουλειά τους, όπως για παράδειγμα ο Taxis και ο Βασμουλάκης. Υπάρχουν όμως και αυτοί που κάνουν απλά tag το όνομά τους και βρωμίζουν τη πόλη.

Πώς πάνε τα πράγματα στην Ελλάδα τελικά, όσον αφορά τα κόμικς;
Φέτος είναι η χρονιά που εκδόθηκαν τα περισσότερα ελληνικά κόμιξ. Το Jemma Comix έβγαλε τέσσερις νέους τίτλους μόλις τον προηγούμενο μήνα. Επίσης, η λέσχη φίλων κόμιξ εξέδωσε κατάλογο με όλα τα ελληνικά κόμιξ από την δεκαετία του ’60. Τα πράγματα πάνε εμφανώς καλύτερα. Χρειαζόμαστε περισσότερα περιοδικά, περισσότερα φεστιβάλ, περισσότερο δημοσιότητα, όμως υπάρχουν καλά δείγματα και μπορούμε να συνεχίσουμε.

Το επίσημο site: http://WoodenCrown.com

Από την συνεργασία του Mike με τον Josh Tierney και το Spera Comics: http://spera-comic.com/onlinecomics/fetch_quest01.html



back to main