You will find her in the Garden
Φιλίππα Δημητριάδη

Το αγαπημένο παιχνίδι της Κατερίνας Κανά όταν ήταν παιδί, ήταν να κοιτάζει το δωμάτιό της «από άλλη προοπτική».

Με αφορμή την έκθεσή της «Ο Κήπος», που φιλοξενείται από τις 7 Μαρτίου στο ΡΟΜΑΝΤΣΟ, η εικαστικός μίλησε στο Ough! για τον προσωπικό της «χώρο», την τέχνη και για το ότι μέχρι και σήμερα – πολλά χρόνια αφότου η ατάκα της έγινε αφορμή για ένα από τα πιο γνωστά κομμάτια των Pulp – she wants to live like common people.

Φώτο: Γιώργος Μάκκας

Η Κατερίνα Κανά αποπνέει μια ηρεμία. Συνήθως είναι ντυμένη στα μαύρα. Μόνο τις ώρες που δουλεύει με το γύψο φοράει μια άσπρη φόρμα και χάνεται μέσα στα έργα της, κάπως τους μοιάζει, απορροφάται από αυτά. Καθώς λοιπόν σμιλεύει της τελευταίες λεπτομέρειες σε ένα από τα γύψινά της, πήγα, την «ενόχλησα» και κάναμε μια συζήτηση πέρα από τα συνηθισμένα.

Τα βιογραφικά σου στοιχεία είναι γνωστά στο κοινό, οπότε θα ξεκινήσω αντιστρόφως ανάλογα, ρωτώντας σε, πώς προέκυψε η έκθεση αυτή, κάτω από τον τίτλο, ο Κήπος.

Είναι αυτό το κολλάζ με τον Κήπο που φωσφορίζει το βράδυ. Είναι ένα έργο που έκανα πριν μερικά χρόνια και του έδωσα αυτόν τον τίτλο. «Ο Κήπος». Από εκεί λοιπόν πήρε το όνομά της η έκθεση. Ήθελα να σκηνοθετήσω ένα χώρο, που να αντανακλά τον προσωπικό χώρο. Θα μπορούσε ο καθένας μας να έχει ένα κήπο και μέσα σε αυτό το πράγμα, σε αυτή την ομπρέλα, μπόρεσα να βάλω κάποια έργα που αποτελούν μέρος αυτού του ιερού, μυστικού χώρου. Μέσα σε αυτό το χώρο υπάρχει και ένα μέρος για τους φίλους. Είναι ένας κήπος που τον μοιράστηκα μαζί τους, μέσα από τα έργα τους και μέσα από τα live που έγιναν στα εγκαίνια.

Λες ότι ο καθένας θα μπορούσε να ‘χει έναν κήπο. Είναι δηλαδή το safe place σου;

Αυτός ο χώρος μπορεί να μας καθησυχάσει και είναι ο χώρος της βαθιάς σκέψης.

Τα έργα σου γίνονται με στόχο το κοινό να μπορεί να ταυτιστεί μαζί τους;

Θα ήταν ψέμα να πω ότι τα έργα γίνονται με στόχο το κοινό. Το κάνω για με σώσω και να εκφράσω κάτι το οποίο είναι πολύ δικό μου. Είναι σαν μια προέκταση του εαυτού μου. Μ’ αρέσει να ξυπνάω το πρωί και να ασχολούμαι με αυτό, να κλείνω τα κινητά και να καλλιεργώ αυτόν τον κήπο, που είναι δικός μου και κατοικείται από έργα. Όταν βέβαια πρόκειται να κάνεις μια έκθεση, σίγουρα υπάρχουν άλλοι παράμετροι. Ο πιο βασικός είναι ότι θα μοιραστείς όλα αυτά τα προσωπικά σου στοιχεία - γιατί η τέχνη είναι εντελώς προσωπική υπόθεση - άρα πρέπει να σκεφτείς και τον άλλο, το κοινό. Να σκεφτείς ότι απευθύνεσαι σε κάποιους ανθρώπους και τι είναι αυτό το οποίο θα δουν αυτοί οι άνθρωποι, τι θες να τους δείξεις.

Είναι ένα καταφύγιο η τέχνη;

Είναι εσύ. Είναι ο προσωπικός σου καθρέφτης. Είναι εκεί όπου απορροφώνται όλα τα πράγματα. Όχι κατ’ ανάγκη ν’ αντανακλώνται, αλλά να απορροφώνται και σε κατοικούν. Και εσύ σαν ένα φίλτρο, τα βγάζεις ουσιαστικά αυτά προς τα έξω.

Νιώθεις δηλαδή ότι η τέχνη σου είναι ο προσωπικός σου ψυχαναλυτής;

Το τελευταίο μήνυμα που έστειλα στην ψυχολόγο μου είναι ότι προτιμώ να βρίσκομαι στο σκοτάδι, παρά να ανοιγοκλείνω το οδυνηρό κουτί της Πανδώρας. Δεν είναι κάτι το οποίο η ψυχανάλυση το καταδικάζει. Αντιθέτως. Η τέχνη λοιπόν δεν είναι υποκατάστατο της ψυχανάλυσης. Είναι κάτι άλλο. Η τέχνη είναι ένας κρίκος. Η τέχνη δημιουργεί. Η ψυχανάλυση αποδέχεται.

Ωστόσο, από ‘κει που ξεκινάς να κάνεις κάτι προσωπικό, δεν γίνεται συλλογικό στην πορεία;

Με ενδιαφέρει το εμπειρικό μέρος να καταλήγει σε κάποιες ιδέες πιο αφηρημένες και ότι μέσα από μια καθημερινή μου κίνηση, όπως το να ποτίζω το γρασίδι ή να κάνω τα γύψινα ή να κατοικώ με τα έργα των φίλων μου, που περνάνε από το στούντιο και μου τα αφήνουν, εκθέτοντάς τα, να τα βάζω σε ένα άλλο περιεχόμενο, μεταφέροντας την προσωπική εμπειρία σε δουλειά, σε μήνυμα.

Ένας φίλος μου, μουσικός, είπε κάτι κάποια στιγμή με το οποίο ταυτίστηκα και το βρίσκω πολύ σωστό. Είπε, ότι δεν μπορείς να δημιουργήσεις κάτι, αν δεν είσαι ερωτευμένος με κάποιον. Εσύ πιστεύεις σε αυτό;

Ναι. Πιστεύω στον έρωτα και πιστεύω γενικά στον έρωτα της ζωής. Για να μπορέσει κάποιος να κάνει τέχνη πρέπει να μάθει να αγαπάει πρώτα.

Πρέπει να μάθει να αγαπάει πρώτα τον εαυτό του;

Κοίτα… (γέλια) Αυτό είναι ένα debate. Είναι το πιο δύσκολο.

Φοβάσαι την αποτυχία;

Τη φοβήθηκα όταν ήμουν μικρότερη. Είχα μια κάποια επιτυχία και μετά δεν ήθελα να βρίσκομαι μέσα στο χώρο της τέχνης, ήθελα να απελευθερωθώ από το όλο σκηνικό. Ήταν τότε που έκανα ένα έργο, το “I wanna forget and be forgotten”. Αν δεν αποτύχεις δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Βασίζομαι περισσότερο στις αποτυχίες μου, παρά στις επιτυχίες μου. Είναι ένας συνεχής αγώνας.

Είπες όμως ότι τη φοβήθηκες πιο μικρή, τι άλλαξε από τότε και σε έκανε πιο συνειδητοποιημένη απέναντι σε αυτό;

Η αποτυχία. (γέλια)

Μίλησε μου λίγο για τις συνεργασίες σου, για όλους αυτούς τους ανθρώπους που συνέβαλαν στον «Κήπο». Είναι αυτή η έκθεση μια «οικογενειακή» υπόθεση;

Νομίζω ότι ναι, κάπως έτσι είναι. Ο Πάνος ο Παπαδόπουλος, που αγαπώ πολύ τη ζωγραφική του, είναι πολύ στενός μου φίλος, τα παιδία ο Nino Stelzl και ο Albert Mayr,, είναι από την ίδια παρέα, από την Αυστρία και φίλοι, η Zoe Paul επίσης είναι φίλη, είναι Αγγλίδα καλλιτέχνης που μετακόμισε πρόσφατα στην Αθήνα και κάνει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα και γενικά με όλους έχω προσωπική σχέση. Κάποια από τα έργα τους τα είχα στο στούντιο μου, μου τα είχαν δώσει και αποφάσισα να τα βάλω στον Κήπο. Με τους Amateurboyz είμαστε επίσης πολύ κοντά, από τα πρώτα τους πάρτι, για τα οποία είχα κάνει και κάποια props και την Ευαγγελία από τους Lola’s Bad, τη γνωρίζω επειδή ήμουν φίλη της Μαίρης, από τους Mary and The Boy. Οπότε ναι, ήταν μια οικογενειακή έκθεση και νιώθω πολύ όμορφα μέσα σε αυτό, έρχομαι στον Κήπο κάθε μέρα και νιώθω πολύ ωραία που λειτούργησε όλο αυτό και σαν έκθεση.

Έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία το σχήμα που έχεις δώσει στο παρτεράκι σου;

Όχι, αυτό ήταν μια τελείως υπερσυνείδητη απόφαση. Άλλα έχει πλάκα ότι με το που το φτιάξαμε, μπαίνει μέσα ο τεχνικός, ήταν ο πρώτος που το είδε, και μου λέει «Κρήτη ή Κύπρος;». Μετά ήρθε μια φίλη μου από την Νέα Υόρκη και μου λέει «Μανχάταν;». Άλλος βλέπει τη Ρόδο, άλλος κάποια πολιτεία της Αμερικής ή τη Νότια Αμερική. Τελικά ο καθένας βλέπει αυτό που θέλει και είναι υπέροχο αυτό.

Ο κήπος έχει πολλούς συμβολισμούς. Όπως ο Κήπος της Εδέμ ας πούμε. Ο δικός σου Κήπος κουβαλάει όλα αυτά τα νοήματα;

Σίγουρα δε μπορούμε να ξεφύγουμε απ’ τις αναφορές. Οι μύθοι απλά αλλάζουν πρόσωπο, αλλά είναι πάντα οι ίδιοι. Ένα βιβλίο που απόλαυσα πάρα πολύ, του Derek Jarman, το "The Garden", περιγράφει μια εντελώς προσωπική εμπειρία για το τι μπορεί να είναι κήπος, γιατί είχε ένα κήπο με κάκτους. Μπορεί λοιπόν να έχει πολλά ονόματα. Ο καθένας βρίσκει τον κήπο του κατά κάποιον τρόπο σε αυτό που είναι αυτός και σε αυτό που μπορεί να καθρεφτίσει αυτό που νιώθει και σκέφτεται.

Έχει γνωρίσει την Μαρίνα Αμπράμοβιτς;

(γέλια) Ναι, ναι.

Έκανα την έρευνα μου όπως βλέπεις. Έκατσες μαζί της στο τραπέζι και την κοίταξες;

Ναι.

Περιέγραψε μου αυτή τη στιγμή.

Ήταν συγκλονιστική εμπειρία. Δεν ξέρω που βρισκόταν η Μαρίνα Αμπράμοβιτς εκείνη τη στιγμή, γιατί πρέπει να έχει αναπτύξει τρομερούς μηχανισμούς αυτοσυγκέντρωσης για να μπορεί να κάθεται πάνω σε αυτή την καρέκλα τόσες ώρες ακίνητη. Εγώ πάντως το έζησα. Ένιωσα ότι ταξίδεψα εκείνη τη στιγμή που κάθισα απέναντί της. Ταξίδεψα με την σκέψη μου. Μετά την είδα να δακρύζει, αλλά μπορεί αυτό να συμβαίνει επειδή κουράζεται. Της έστειλα πολύ ωραίες σκέψεις και εικόνες όμως. Πιστεύω ότι αυτή η γυναίκα έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην τέχνη. Φυσικά, με αγαπημένες μου δουλείες αυτές που έχει κάνει το ‘70 μαζί με τον Ulay. Παραμένουν πάντα οι αγαπημένες μου, χωρίς βέβαια να θέλω να ακυρώσω τις επόμενες δουλειές της.

Θα έκανες ποτέ κάποιo τέτοιου είδους ακραίο performance;

Αν και πολλές φορές έχουν θεωρηθεί κάποια πράγματα που κάνω ως performances, δεν είμαι από τη φύση μου performer. Δε θα ζήσω κάτι ακραίο για ένα performance. Δε θα έκανα ποτέ κάτι που δεν είμαι εγώ.

Αποπνέεις μια πραότητα. Υπάρχει κάτι άλλο, πιο ανύσηχο, που να κρύβεται μέσα σου;

Ε, δεν είμαι και ο Βούδας! (γέλια)

Θέλω να μου πεις αν θυμάσαι, όταν ήσουν πολύ - πολύ μικρή, αν είχες κάνει κάτι που να θεωρείς το πρώτο σου έργο, κάτι πάνω στο οποίο να συνειδητοποίησες ότι αυτό είναι, αυτό που θες να κάνεις για την υπόλοιπη ζωή σου.

Θυμάμαι κάτι το οποίο μου λέει η μητέρα μου. Το πόσο περίεργα ήταν τα παιχνίδια μου όταν ήμουν μικρή. Μια μέρα με βρήκαν πάνω σε μια σκάλα στο υπνοδωμάτιο μου και με ρώτησαν τι κάνω εκεί. Απάντησα ότι βλέπω το δωμάτιο μου από άλλη προοπτική. Ήμουν πέντε ή έξι ετών τότε. Ήμουν περίεργο παιδί και αρκετά μοναχικό.

Έχεις μετανιώσει ποτέ, σε κάποια στιγμή που ίσως να βρέθηκες σε μια οικονομική δυσκολία, που έγινες εικαστικός;

Δεν υπήρξε ποτέ αυτό το θέμα. Ποτέ δεν υπήρξε αμφιβολία.

Είχα διαβάσει σε μια συνέντευξή σου, ότι μια ατάκα σου έδωσε έναυσμα στον Jarvis των Pulp να γράψει το “Common People”.

(γέλια) Το ήξερα ότι θα καταλήξεις εκεί! Ήταν ένα βράδυ που είχαμε ευθυμήσει, είπα την ατάκα και εκείνος, βλέποντάς το με πολύ χιούμορ, το πήρε σαν αφορμή και έγραψε το τραγούδι. Ήταν ένα role play όμως, τύπου “The Last Tycoon” κλπ. Είναι ένας φανταστικός χαρακτήρας το κορίτσι αυτό στο τραγούδι. Απλά είμαι πολύ καλή με τις ατάκες! (γέλια) Και ο Jarvis φυσικά, είναι ένας πολύ ταλαντούχος άνθρωπος.

Σε πήγε όμως όντως στο σούπερ μάρκετ για να πάρετε Coca Cola;

Ας αφήσουμε και κάποιο μυστήριο γι’ αυτή τη βραδιά. (γέλια)

Δε θέλω να σου κάνω κλισέ ερωτήσεις για το πώς νιώθεις στην Ελλάδα της κρίσης ως καλλιτέχνης, θέλω μόνο να μου πεις αν στην Ελλάδα, νιώθεις περισσότερο σπίτι, από ότι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα έχεις μείνει.

Ναι φυσικά. Νιώθω ότι εδώ είναι το σπίτι μου και μ’ αρέσει πολύ.

Που μένεις;

Μένω στο Μεταξουργείο.

Είσαι στον πυρήνα των πραγμάτων δηλαδή… Το Remap σου άρεσε;

Ναι και μάλιστα συμμετείχα με open studio. Έχω δουλέψει αρκετά με το Remap και το υποστηρίζω γιατί, απ’ ότι φαίνεται, αν δεν υπάρχει μια ιδιωτική πρωτοβουλία, δεν μπορεί να οικοδομηθεί κάτι στην Ελλάδα. Όλες οι κρατικές πρωτοβουλίες καταλήγουν σε μεγάλο φιάσκο και αποτυχίες, ή σε κακές επιλογές τέχνης. Γίνονται πολύ ωραίες εκθέσεις και με αξιόλογους καλλιτέχνες στο Remap και με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μια σκηνή.

Θα συμμετείχες ποτέ στη Μπιενάλε;

Ναι…

Έχεις άποψη για την Μπιενάλε του περασμένου Σεπτέμβρη;

Όχι, δεν μπόρεσα να παρευρεθώ δυστυχώς. Δεν άκουσα πολλά θετικά σχόλια ωστόσο.

Η αλήθεια είναι ότι η Μπιενάλε που πέρασε, έκανε ένα ισχυρό σχόλιο για τις ευθύνες που φέρουμε όλοι μας για την κατάσταση της χώρας σήμερα.

Φυσικά και είναι καλό να συνειδητοποιήσει ο καθένας για τον εαυτό του το τι κακό έχει δημιουργήσει σε αυτή τη χώρα, πώς την έχει διαλύσει, ειδικά η προηγούμενη γενιά. Αλλά το να παίρνουμε το οτιδήποτε από τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του Έλληνα και να το αποκωδικοποιούμε, νομίζω ότι μας κάνει έρμαια μιας προπαγάνδας. Αυτός ο λαός το είχε πάντα μέσα του να περνάει καλά, είτε είχε λεφτά, είτε όχι. Ακόμα και τώρα τα μπαρ είναι φίσκα, κάθε βράδυ όλοι είναι έξω, τα events δίνουν και παίρνουν. Κι ας λένε πως οι Έλληνες χάλασαν όλα τους τα λεφτά στα λουλούδια στα μπουζούκια. Καλύτερα λουλούδια πάρα όπλα. 

Κατερίνα Κανά, “Ο Κήπος”

Παρασκευή 7 Μαρτίου έως Κυριακή 16 Μαρτίου 2014
Ρομάντσο – Αναξαγόρα 3-5
Εγκαίνια έκθεσης: Παρασκευή 7 Μαρτίου 2014, 20.00
Ώρες λειτουργίας: 10.00 – 22.00 καθημερινά
Είσοδος ελεύθερη

Επιμέλεια έκθεσης - κείμενο: Κλέα Χαρίτου
Μετάφραση: Kυριάκος Καρσεράς
Παραγωγή: Πουλχερία Τζόβα


ΡΟΜΑΝΤΣΟ

Αναξαγόρα 3-5, Γεράνι

τηλ: +30.2167003325

www.romantso.gr , romantso@romantso.gr



back to main