4η Μπιενάλε της Αθήνας: Sneak Preview
Φιλίππα Δημητριάδη

H 4η Μπιενάλε της Αθήνας με θέμα “Agora” στήνεται μέσα στον “πυρήνα” της κρίσης, στo ερειπωμένο κτήριο του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών στη Σοφοκλέους και θέτει με θράσος το ερώτημα “Και τώρα τι;”.

Φωτό: Eftychia Vlachou

Με αφορμή την ανακοίνωση της φετινής Μπιενάλε, "Athens Biennale 4 Agora" ,συνάντησα πέντε από τους επιμελητές της έξω από το μεγάλο φάντασμα της Σοφοκλέους, το πάλαι ποτέ κτήριο του Χρηματιστηρίου Αθηνών. 

Η παρέα αποτελούνταν από την Εβίτα Τσοκάντα, τη Stephanie Smith, τη Vivianna Checchia, τoν Kωστή Σταφυλάκη, τον Ζαφείρη Καραμπάση και την Κατερίνα Σταυρούλα από το γραφείο τύπου της Μπιενάλε. Ένα από τα πρώτα πράγματα που έσπευσαν να διευκρινίσουν, είναι πως κανένας δεν έχει συγκεκριμένο ρόλο. Η δομή της AB4 είναι διαφορετική. Όταν άρχισε να δημιουργείται η ομάδα και να μαζεύονται διάφοροι άνθρωποι, χωριστήκαν σε τρεις βασικές κατηγορίες, αλλά ο καθένας μπορούσε να συμμετέχει σε όποια απ’ αυτή ήθελε. Μια είναι η κατηγορία της θεωρίας – επιμέλειας: η πέτρα. Της επικοινωνίας – επιμέλειας είναι η ομάδα χαρτί και η τρίτη είναι η ομάδα της παραγωγής – επιμέλειας, το ψαλίδι. Καθένας από κάθε ομάδα μπορεί να εμπλακεί με την άλλη, γι αυτό και υπάρχει πάντα το –επιμέλεια στο πλάι. Rock Paper Scissors και το στήσιμο της Μπιενάλε ξεκινά. 

Τι είναι για σας η “Agora”;

Κωστής: Ένας χώρος αντιπαράθεσης και ιδεών. Κάθε είδους ανταλλαγή.

Vivianna: Ένιωσα ότι η “Αγορά” είναι ένας χώρος διαπραγμάτευσης που είναι και αυτό ένα είδος ανταλλαγής. Αλλά κυρίως διαπραγμάτευσης.

Stepahnie: Ένας χώρος συγκέντρωσης και ανταλλαγής. Διαφορετικοί άνθρωποι έρχονται σε επαφή μεταξύ τους.

Πώς ήρθατε εσείς σε επαφή;

Ήταν μια διαδικασία. Δεν υπήρξε ας πούμε μια μαζική συγκέντρωση όλων μας. Άτομα έφεραν άλλα άτομα και δημιουργήθηκε μια δυναμική μεταξύ μας που οδήγησε στην Μπιενάλε.

Έχετε ξανασυμμετάσχει σε κάποια άλλη Μπιενάλε;

Όχι αυτή είναι η πρώτη φορά για όλους μας.

Κωστής: Προσωπικά, έχω συμμετάσχει με projects - είτε σε εικαστικά, είτε σε θεωρητικά - σε άλλες Μπιενάλε, αλλά ποτέ κανένας μας δεν έχει βρεθεί στην ομάδα επιμέλειας.

Πώς είναι να επιμελείστε την φετινή Μπιενάλε;

Stephanie: Είναι σίγουρα διαφορετικό για τον καθένα μας, αλλά μιλώντας για τον εαυτό μου θα έλεγα ότι για μας που έχουμε έρθει από το εξωτερικό, ένα κομμάτι του ενθουσιασμού μας έρχεται από το ότι γνωρίζουμε τους ανθρώπους που συνεργαζόμαστε και την Αθήνα. Έχουμε την ευκαιρία να σκεφτούμε τι σημαίνει να συνεργάζεσαι με πολλά άτομα θέτοντας ένα ερώτημα σαν κι αυτό, να προτείνουν δηλαδή μπορούν το πώς μπορούν να πάνε τα πράγματα μπροστά εν καιρώ κρίσης και τι θέση έχει ο πολιτισμός σε τέτοιους καιρούς. Κι αυτό είναι ένα ερώτημα που απασχολεί τον κόσμο της τέχνης σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι πολύ συναρπαστικό να είσαι εδώ και να αντιμετωπίζεις αυτό το ερώτημα στην Αθήνα. Κι αυτό επηρεάζει πολύ τη δουλεία μας. Μερικές φορές είναι overwhelming και απελπιστικό αλλά είμαι πολύ ευγνώμων που είχα την ευκαιρία να δουλέψω με αυτή την ομάδα ανθρώπων αυτή τη στιγμή.

Vivianna: Για ‘μενα είναι λίγο ανάμικτα τα συναισθήματα, γιατί ναι μεν έρχομαι από το εξωτερικό, αλλά είμαι από την Ιταλία όποτε δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά. Δεν θα έλεγα ότι η κατάσταση είναι ακριβώς η ίδια, αλλά αντιμετωπίζουμε τις ίδιες δυσκολίες.

Ζαφείρης: Για ‘μενα επειδή δεν προέρχομαι από τον χώρο της τέχνης είναι μια ευκαιρία να συμμετάσχω στις κοινωνικές εκδηλώσεις. Αλλά το περιεχόμενο της τέχνης είναι πολύ υγιές για διάφορες αναζητήσεις, διότι εκεί μπορούν να συζητηθούν είτε προσωπικά είτε πολιτικά πράγματα. Αυτή η Μπιενάλε είναι στημένη σ’ ένα απελευθερωτικό πλαίσιο. Ένα μεγάλο κομμάτι του κόσμου, ίσως να απελευθερωθεί από διάφορα στερεότυπα όταν εισέλθει σε αυτόν το διαδραστικό χώρο. Μπορεί να μην είναι κάτι τόσο δομημένο, αλλά έχει αυτή την ελευθερία.

Κωστής: Τα συναισθήματα μου είναι ανάμικτα και διπολικά πολλές φορές, γιατί πρέπει να εξοικειωθείς με την διαδικασία η οποία πάντα είναι και πρέπει να είναι άνιση, περίπλοκη. Έχει να κάνει με την διαπραγμάτευση του τελικού αποτελέσματος της Μπιενάλε και μερικές φορές υπάρχουν διάφορες προκαταλήψεις για τέτοιες συνολικές διαδικασίες. Έτσι περνάς αυτή την εμπειρία προσπαθώντας να εξοικειωθείς, αλλά χωρίς να πιστεύεις σ’ αυτό μ’ έναν μεταφυσικό τρόπο, αλλά να αμφισβητείς την διαδικασία κατά τη διάρκεια. Όλη την ώρα, χωρίς να ταυτίζεσαι 100%.

Τι εννοείς ακριβώς με τις προκαταλήψεις; Πιστεύεις δηλαδή ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι είναι δύσκολο να συνεννοηθούν απόλυτα;

Όχι, όχι. Είναι πιο θεωρητικές. Όπως ας πούμε πώς η πολυσυλεκτικότητα αντανακλά την επανάσταση στις μέρες μας και πώς ένα γεγονός σαν την Μπιενάλε μπορεί να αναδείξει αυτή τη σχέση. Πιστεύω ότι μια τέτοια διαδικασία απαιτεί πολύ σκέψη και αλληλεπίδραση, παρά μια χαλαρή συνύπαρξη.

Εβίτα: Είναι πρόκληση. Δεν το έχω ξανακάνει και δεν έχω ξαναδουλέψει με μια τόσο μεγάλη ομάδα, οπότε είναι κάτι πολύ καινούργιο. Θα έλεγα ότι είναι πολύ πειραματικό. Κανείς μας δεν ξέρει ακριβώς ποιο θα είναι το αποτέλεσμα ή ακόμα περισσότερο πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία κατά την προετοιμασία. Και συμφωνώ με τον Κωστή, πως πρέπει να αξιολογείς την διαδικασία κατά τη διάρκεια, προσπαθώντας να μην πέσεις σε κλισέ και την ίδια ώρα να σκέφτεσαι συνέχεια νέους τρόπους να χειριστείς και την ομάδα αλλά και τον εαυτό σου.

Stephanie: Το πνεύμα συνεργασίας, θα μεταφραστεί στην τελική μορφή της έκθεσης. Συμπεριλαμβανομένων όλων των δραστηριοτήτων και των εκδηλώσεων γύρω απ’ αυτή, θα δούμε ποιες πιθανότητες θα είναι διαθέσιμες και προσβάσιμες στο κοινό. Υπάρχει πολύ αλληλεπίδραση και συζήτηση στα παρασκήνια αλλά αυτό θα βγει στο τέλος. Κι αυτό είναι κάτι συναρπαστικό και έντονο.

Ζαφείρης: Σε καιρούς κρίσης σαν κι αυτόν, κανείς δε μπορεί να δώσει μια σαφή απάντηση για το πώς θα τα βγάλουμε πέρα με αυτήν την κατάσταση. Νιώθω ότι υπάρχει μια ανάγκη για επίκληση στην συλλογική γνώση. Το πώς αυτή η διαδικασία θα δομηθεί είναι κάτι που το ζούμε κάθε μέρα. Όλες τις αμφισημίες και τα αρνητικά και τα θετικά αυτού του πράγματος, όλες τις παραδοξότητες. Είναι κάτι που εξελίσσεται συνεχώς.

Πιστεύετε πως η αμφισημία είναι κύριο χαρακτηριστικό της Ελληνικής κοινωνίας;

Κωστής: Η αμφισημία είναι κύριο χαρακτηριστικό κοινωνικών κινημάτων. Η έκθεση θα δείξει τα ελαττώματα, την αμφισημία, τις ουτοπικές διαστάσεις, του σύγχρονου κοινωνικού πειραματισμού.   

Κατερίνα: Δε νομίζω. Θα ήμουν ευτυχισμένη αν υπήρχε αμφισημία. Χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνίας είναι ότι ο καθένας είναι τόσο αμετακίνητος στις απόψεις του. Ό,τι κι αν πιστεύει είναι αυτό and that’s it.
 
Stephanie
: Αυτό που είδα στην Ελλάδα είναι ότι οι Έλληνες, γελάνε με το τραγικό.

Κατερίνα: Υπάρχει ελληνική λέξη γι αυτό. Είναι ο κλαυσίγελος. Είναι το να κλαίς και να γελάς με κάτι ταυτόχρονα. Δεν υπάρχει παρόμοια λέξη στ’ αγγλικά.

Vivianna: Θα μπορούσε να ‘ναι η λέξη pessoptimist. Είναι και τίτλος από βιβλίο.
Τελοσπάντων πίσω στο πώς είναι να επιμελείσαι μια Μπιενάλε, όσο βρισκόμουν στη διαδικασία, άρχισα να αμφιβάλω αρκετά για την ιδέα της συλλογικότητας. Είμαι μέρος μιας κολεκτιβάς και δεν έχω δουλέψει σχεδόν ποτέ μόνη μου. Mοιράζομαι διαφορετικές απόψεις και δραστηριότητες με μια ομάδα δέκα ατόμων και πραγματικά πειραματιζόμαστε με το να είμαστε μια κολεκτίβα σε όλα και καθημερινά. Μετά από σχεδόν 3 χρόνια που δουλεύουμε μαζί δεν θέλουμε να αποκαλούμε τους εαυτούς μας κολεκτίβα, γιατί δεν νιώθουμε σαν μια τέτοια. Γιατί είναι μεγάλη ευθύνη του να δρας συλλογικά. Θέλω να πω πως εδώ με την ομάδα της Μπιενάλε, στο μέσο της διαδικασίας, άρχισα να αναρωτιέμαι πόσο παραγωγική μπορεί να είναι μια τόσο μεγάλη ομάδα ανθρώπων.       

Ζαφείρης: Για μένα που έρχομαι από ένα άλλο ερευνητικό πεδίο που αναλαμβάνει να οργανώσει μεγάλες ομάδες ανθρώπων που αναδύονται δυναμικά είναι αλλιώς. Τα τελευταία χρόνια είναι γίνεται μια μεγάλη έρευνα πάνω σε αυτό. Στις στα πρότυπα που αναδύονται και στο πώς μπορείς να έχεις ένα παραγωγικό αποτέλεσμα απ’ όλα αυτά. Πιστεύω λοιπόν,  ότι όσο περνούν τα χρόνια πραγματικά ανακαλύπτουμε νέους τρόπους έτσι ώστε οι μεγάλες ομάδες να είναι αποδοτικές. Και έχουμε ήδη τέτοια παραδείγματα. Όπως η Wikipedia ή τα hashtags. Μαζικές δεξαμενές γνώσης, όπου φυσικά όλοι φιλτράρουν τη διαδικασία με κάθε μικρή τους πράξη.

Stephanie: Μπορεί να είχες ένα καλοσχηματισμένο αποτέλεσμα με έναν επιμελητή και μια μικρή ομάδα εικαστικών και αυτός είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος μιας Μπιενάλε, αλλά εμείς προσπαθούμε να δουλέψουμε με αυτή τη δομή που έχει τα θετικά της και αλλά τα προβλήματά της, με σκοπό να δημιουργήσουμε ένα project που θα προωθήσει πολλές ενδιαφέρουσες ιδέες και θα σέβεται τη διαφορετικότητά τους. Η φετινή Μπιενάλε δεν είναι μια προσπάθεια να δημιουργήσει μια ενιαία θέση, αλλά έναν αριθμό διαφορετικών θέσεων που θα πουν κάτι ενδιαφέρον. Μια πολυφωνική ύπαρξη.

Κατερίνα: Μέρος της φετινής Μπιενάλε είναι η διαδικασία της δημιουργίας της οπότε αυτό που βλέπεις εδώ είναι η απάντηση στο ερώτημα.

Η απάντηση στο ερώτημα “Τώρα τι;”;

Ναι. Είναι ένα μέρος της. Ένα μέρος είναι φυσικά η έκθεση, αλλά και το να φτάσουμε μέχρι εκεί είναι κι αυτό ένα κομμάτι της απάντησης στο ερώτημα.

Το θέμα της οικονομικής κρίσης είναι ένα ευαίσθητο θέμα. Επίσης είναι παντού. Όλοι συζητούν γι αυτό. Τώρα, ακόμα και η τέχνη θα μιλήσει για την κρίση;

Εβίτα: Η τέχνη μιλάει για την κρίση εδώ και καιρό. Υπάρχει συζήτηση γι αυτό, ό,τι κι αν είναι, είτε είναι σχόλιο, είτε είναι πρόταση ή κριτική. Με ό,τι τρόπο κι αν θες να προσεγγίσεις την κρίση, είναι εκεί έξω, στο αθηναϊκό περιεχόμενο κι εμείς δεν είμαστε διαφορετικοί από το κοινωνικό σύνολο που μας περιβάλει. 

Κωστής: Θα έλεγα πως δεν έχουμε άλλο τρόπο. Δε θα είναι ένα σχόλιο για την κρίση, αλλά θα φέρει διάφορους παράγοντες της κρίσης στον πυρήνα της. Ελπίζουμε να μην είμαστε απλά ένα σχόλιο πάνω στην κρίση, αλλά κάτι παραπάνω.

Ζαφείρης: Μοιραζόμαστε ένα κοινό αίσθημα ευθύνης και μια ανάγκη να συνδημιουργήσουμε νόημα. 
  
Stephanie: Ένας από τους λόγους που εγώ και η Vivianna προσκληθήκαμε για να συμμετάσχουμε στην Μπιενάλε, είναι για να δείξουμε τι συμβαίνει σε άλλες περιοχές του πλανήτη, να απαντήσουμε στο πως αντιμετωπίζουμε την παγκόσμια κατάσταση. Δεν είναι μόνο μια στιγμή κρίσης αλλά μια μεγαλύτερη μερίδα του πολιτισμού που προσπαθεί να σκεφτεί τρόπους για να φανταστεί τον κόσμο διαφορετικά. Πώς θα ορίσει την κρίση με διαφορετικούς τρόπους. Είναι και μια θεμελιώδης κινητήριος δύναμη για πολύ ενδιαφέρουσες εικαστικές δουλείες. Διαφορετικοί τρόποι συνενωμένοι εδώ και τώρα.
Στο Σικάγο ας πούμε, τα πράγματα είναι καλά. Υπήρχε μια συζήτηση στις Πολιτείες για το πώς οι άνθρωποι ξεχνούν πολύ γρήγορα τις δυσμενείς καταστάσεις, όπως μια κρίση. Ελαστικότητα. Δεν είναι μια καλή ευκαιρία λοιπόν για να ξανασκεφτούμε πώς θα ζήσουμε και θα δημιουργήσουμε μαζί πράγματα ξανά;

Vivianna: Πιστεύω πως είναι μεγάλο ρίσκο, και είμαι πολύ φοβισμένη. Με ενδιαφέρει πολύ η ανταπόκριση του κοινού και αν είναι αλήθεια πως θα έρθει αρκετό κοινό να δει αυτό που έχουμε κάνει, φοβάμαι, γιατί δε δίνουμε μια σαφή απάντηση. Κανείς δε μπορεί να δώσει. Το κοινό όμως ψάχνει μια απάντηση. Από την άλλη πιστεύω ότι είναι μια πολύ γενναία Μπιενάλε και αξίζει το ρίσκο. 

Η κρίση αρά μπορεί να δώσει χώρο για δημιουργικότητα;

Stephanie: Κάποιο χώρο.

Τι εννοείς;

Stephanie: Σε πολλές περιπτώσεις, σε διάφορες χώρες του κόσμου, καλλιτέχνες έχουν εμπνευστεί από δύσκολες καταστάσεις για να δημιουργήσουν πολύ δυνατά έργα, που άγγιξαν τους ανθρώπους και τους έκαναν να σκεφτούν το παρόν τους και το μέλλον τους με πολλούς τρόπους.

Πιστεύετε ότι αυτό συμβαίνει στην Ελλάδα γενικότερα;

Ζαφείρης: Φυσικά. Υπάρχει μια αναζήτηση για μια εναλλακτική παντού. Εξ ορισμού, η κρίση και κάθε δύσκολη κατάσταση δίνει έναυσμα για δημιουργικότητα. Είτε καταρρέεις, είτε ψάχνεις να βρεις τρόπους να το αποφύγεις αυτό. Δεν πιστεύω ότι κανένας μας, το 2000, τα χρόνια της φούσκας, δε μπορούσε να δει ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Επειδή υπάρχει αυτός ο κίνδυνος που είπε και η Stephanie για το Σικάγο, πιστεύω ότι αυτή η δημόσια συζήτηση που γίνεται, όλες οι νέες κινήσεις που αναδύονται, όπως οι οικολόγοι, έχουν πιο βαθιές ρίζες. Αν δε γίνονταν αυτή η συζήτηση δεν θα παρέμεναν, για να παρουσιαστούν με όλα αυτά τα πράγματα που τα βλέπαμε από πριν, όπως ο καταναλωτισμός και τα λοιπά, αλλά τα προσπερνούσαμε.

Κωστής: Η τέχνη είναι η ευκαιρία ή ο τρόπος του να περιεργάζεσαι αυτό που προσφέρεται ως εναλλακτική. Όπως για παράδειγμα μια εναλλακτική στην mainstream πολιτική ή στις κοινωνικές συνθήκες. Η τέχνη μπορεί να προσφέρει ένα χώρο για πειραματισμό. Με μια έννοια παράγεται μια κάποιου είδους κοινωνική γνώση, μέσω των πειραμάτων της σύγχρονης τέχνης. Μια αρένα, μια αγορά είναι το σωστό μέρος για να γίνει αυτό.

Εβίτα: Η “Αρένα” θα ήταν καλός τίτλος. Σκέψου γρηγορότερα Κωστή! (γέλια)

Vivianna: Πιστεύω πάντως πως δεν είναι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για τη γενική κατάσταση τις οικονομικής κρίσης στον Ευρωπαϊκό Νότο. Ως Ιταλίδα, θα έλεγα ότι η κρίση ξεκίνησε από το 1995, γιατί ο Μπερλουσκόνι έκανε όλες τις αξίες της χώρας μας να καταρρεύσουν. Υπήρχε μια ανησυχία στην οικονομία και οι άνθρωποι δεν ήξεραν πραγματικά τι συνέβαινε. Υπήρχε μια κρίση αξιών, μεγαλύτερη από την οικονομική που ακολούθησε. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, δε θυμάμαι κάποιον να είπε “Πάμε καλά.”, εκτός απ’ τον Μπερλουσκόνι. (γέλια) Ήταν μια στρατηγική. Η οικονομική κρίση του 2008 ήταν μεγάλη, ναι, αλλά η ηθική κρίση, η κρίση στην κοινωνία, ήταν εκεί χρόνια πριν. Χάναμε ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας μας και της ταυτότητάς μας. Κι εδώ έχω να σου πω ένα μικρό κουτσομπολιό, για να καταλάβεις τι γίνεται, ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει. Η ομάδα μου κι εγώ βρήκαμε ένα πορτοφόλιο από μια έκθεση του 1978 και αυτή η έκθεση γίνονταν από το σοσιαλιστικό κόμμα. Είχε ως θέμα την ταυτότητα του ευρωπαίου πολίτη. 1978! Και δεν έχει αλλάξει ακόμα τίποτα. Οπότε υπάρχει αυτός ο μύθος, ότι θα γίνουμε Ευρωπαίοι και όλα θα ‘ναι υπέροχα και από την άλλη πλευρά ο καθένας έχει τα δικά του εθνικά προβλήματα, τα οποία διαφέρουν από την Ισπανία στην Πορτογαλία για παράδειγμα και από την Ιταλία στην Ελλάδα. Άρα πιστεύω ότι η κρίση είναι κάτι διαφορετικό.

Εβίτα: Είναι επίσης αστείο ότι, όλοι ενθουσιαστήκαμε με την ιδέα του Ευρωπαίου, ακόμα κι εδώ στην Ελλάδα, αλλά κανείς δεν ξέρει τι σημαίνει Ευρωπαίος.

Vivianna: Ακριβώς!

Εβίτα: Και ποτέ δεν θα μάθουμε αν όντως σημαίνει κάτι. Δεν υπάρχει κάποια νόρμα ή ακόμα κάποιο στερεότυπο του τι ακριβώς είναι να είσαι Ευρωπαίος

Ζαφείρης: Συμφωνώ, αλλά από την άλλη θα έλεγα, ότι όταν παίρνεις μεγάλης κλίμακας πολικές αποφάσεις, όπως το να ταξιδεύεις από τη μια ευρωπαϊκή χώρα στην άλλη μόνο με την ταυτότητά σου, ή το γεγονός ότι δε φορολογείσαι για να μεταφέρεις αγαθά από τη μια χώρα στην άλλη, αν το δεις σ’ ένα φάσμα 2 – 3 γενιών είναι μια μεγάλη αλλαγή.

Εβίτα: Ταυτότητα αντί διαβατηρίου και ελεύθερη διέλευση αγαθών;! Αυτό δεν άλλαξε και πολλά στην καθημερινή μου ζωή.

Ζαφείρης: Δε λέω ότι αυτό σχημάτισε μια ευρωπαϊκή ταυτότητα, αλλά αν το καλοσκεφτείς ήρθαμε κάπως πιο κοντά. Έχουμε μια σύνδεση. Δεν αποκαλούν την Ευρώπη «γηραιά ήπειρο»; Είμαστε όλοι σ’ ένα στέρεο έδαφος μαζί. Τα σύνορα είναι ένα concept υπό διαπραγμάτευση… Δεν ξέρω. Μπορεί να είναι τεχνητή η ταυτότητα αυτή αλλά, πιστεύω πως υπάρχει μια σύνδεση.

Εβίτα: Το μόνο που μας συνδέει, κατά τι γνώμη μου, είναι ότι ακόμα κι αν ρωτήσεις ένα Γάλλο, μια Γαλλίδα, τι είναι ευρωπαϊκή ταυτότητα, ούτε αυτός ξέρει να σου απαντήσει.

Κωστής: Από την άλλη, κάθε ταυτότητα είναι μια τεχνητή κατασκευή. Απλά τα συστατικά της ταύτισης δεν είναι αρκετά δυνατά, όταν έχει να κάνει με κάτι τέτοιο, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν ξέρω όμως πόσο κοντά είμαστε στο θέμα της Μπιενάλε πλέον. (γέλια)

Κατερίνα: Μα το θέμα της ταυτότητας έχει να κάνει με την Μπιενάλε. Είναι στον πυρήνα της δημιουργίας της. Γιατί όταν έχεις να κάνεις με μια ομάδα ανθρώπων, τίθεται πάντα θέμα ταυτότητας. Της ταυτότητας του κάθε ατόμου που προσπαθεί να συνυπάρξει με τον άλλο.

Stephanie: Είναι ένας μικρόκοσμος της κοινωνίας, άρα και φορέας όλων των προβλημάτων του κοινωνικού συνόλου. Πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι δουλεύουν μαζί σ’ ένα χαλαρά καθορισμένο έργο. Θέλω να πω, εδώ είναι δύσκολο να οργανώσεις μια ομάδα ανθρώπων να στήσουν μια έκθεση, πόσο μάλλον να προσπαθήσεις να κάνεις μια ένωση χωρών να λειτουργήσει.

Μπορείτε να μας δώσετε μια μικρή γεύση για το τι θα δούμε στη φετινή Μπιενάλε;

Κωστής: Indivuduals, ομάδες, κολεκτίβες, social networks, τέχνη, μουσική, διάλογο, περίεργες εκδηλώσεις, performances, διάσημοι καλλιτέχνες αλλά και subscene guerillas, ομιλίες και περίεργα ζώα του δάσους (γέλια).

Γύρω από ποιο άξονα θα κινούνται όλα αυτά που αναφέρατε;

«Και τώρα τι;», αυτός είναι ο άξονας.

Stephanie: Η έκθεση θα φιλοξενηθεί στο παλιό κτήριο του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Χρησιμοποιώντας το χώρο αυτό, με τη σημασία, τον συμβολισμό που έχει, τα έργα ωθούνται προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση και παίρνουν μορφές που συναντώνται και στην καθημερινή ζωή, όπως και οι συζητήσεις, οι ομιλίες και οι performances.

Eβίτα: Ελάτε να δείτε το Σεπτέμβρη! Περά απ’ αυτά τα χείλη μας είναι σφραγισμένα.

Αν και το αναφέραμε, μιλήστε μου λίγο ακόμα για τον συμβολισμό του να χρησιμοποιήσετε το χώρο που στεγάζονταν πρωτύτερα, το Χρηματιστήριο;

Stephanie: Αυτό μας πάει πίσω, απ’ κει που ξεκινήσαμε. Είναι η ιδέα της “αγοράς”, ενός τόπου ανταλλαγής και διαπραγμάτευσης. Διαφορετικοί άνθρωποι και ιδέες μπορούν να έρθουν κοντά, σ’ ένα χώρο που χρησιμοποιούνταν για την ανταλλαγή αξιών, ενώ τώρα θα συμβάλει στην ανταλλαγή ιδεών.

Κωστής: Είναι υπόλειμμα του πολύ πρόσφατου παρελθόντος. Θα έρθει ξανά στη ζωή για ένα νέο κύκλο ανταλλαγής.

Ζαφείρης: Ενδιαφέρον έχει ότι ονομάζονταν Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Εννοούσαν προφανώς τις χρηματικές αξίες, αλλά αν το δεις από έναν πιο zoom out, πιο αφηρημένο τρόπο, μπορείς εύκολα να πεις ότι πέρα απ’ το χρηματικό εμπεριέχει και το ηθικοκοινωνικό.

Κωστής: Και επίσης η λειτουργία του ίδιου του κτηρίου, η δομή του, σου υπαγορεύει κατά μια έννοια, τον τρόπο που θα δουλέψεις μαζί του. Οι διαφορετικοί όροφοι… Κάθε όροφος είχε διαφορετική λειτουργία κι έτσι μας επηρέασε κι εμάς.

Πόσο εύκολο ήταν να πάρετε άδεια για να στηθεί η Μπιενάλε σε αυτό το κτήριο;

Εβίτα: Το πιο εύκολο πράγμα που μπορείς να φανταστείς! (γέλια)

Κατερίνα: Ήταν πολύ δύσκολο. Ήταν περίπου 10 μήνες διαπραγμάτευσης.

Δεν είναι εκπληκτικό το ότι πάνε μόλις πέντε χρόνια από τότε που το Χρηματιστήριο μετακόμισε στην Αθηνών, και το κτήριο της Σοφοκλέους μοιάζει λες και είναι εγκαταλελειμμένο για πολλά χρόνια;

Κατερίνα: Πρέπει να σου πω την ιστορία. Όταν έφυγαν από το κτήριο, σκέφτονταν να ανακαινίσουν το κτήριο έτσι ώστε να χρησιμοποιηθεί για κάποιο άλλο σκοπό. Μάλιστα έγιναν και διαγωνισμοί, όπου διάφορα αρχιτεκτονικά γραφεία κατέθεσαν τις ιδέες τους, αλλά μετά ήρθε η κρίση και όλα σταμάτησαν. Η κρίση χτύπησε το κτίριο του Χρηματιστηρίου. Inception!

Τι σας εμπνέει ως ανθρώπους; Τον καθένα ξεχωριστά.

Κατερίνα & Vivianna: Η ανθρώπινη κατάσταση.

Ζαφείρης: Ο έρωτας.

Vivianna: Και η προσωπική κατάσταση.

Stephanie: Μια απ’ τις κύριες πηγές τις οποίες συμβουλευόμουν για να μαθαίνω την κατάσταση στην Ελλάδα, ήταν οι New York Times. Και τα τελευταία δύο χρόνια, η εικόνα που δίνουν για τη χώρα είναι πολύ σκοτεινή και πραγματικά αντανακλά ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του προβλήματος. Όμως, ήταν πραγματικά υπέροχο το ότι ήρθα εδώ και γνώρισα ανθρώπους, είδα κινήσεις όπως το Πάρκο της Ναυαρίνου. Εκπληκτικό. Βλέπεις πως οι πολίτες πήραν αυτό το πάρκινγκ και το μετέτρεψαν σ’ ένα πανέμορφο πάρκο. Ξεπέρασαν τη σκληρή πραγματικότητα και βρήκαν έναν τρόπο να συνεργαστούν και να κάνουν μια δημιουργική αλλαγή. Αυτό ήταν που με ενέπνευσε εμένα.

4η ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ 2013 AGORA
29 Σεπτεμβρίου – 1 Δεκεμβρίου  | Εγκαίνια 28 Σεπτεμβρίου
Πρώην Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, Σοφοκλέους 8-10



back to main