Οχήματα επιβίωσης
M.Hulot

Τα DIY τρίκυκλα των Ρομά scrappers εκτός από απαραίτητα εργαλεία για την επιβίωσή τους είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του κέντρου της Αθήνας.

Φωτο: Christos Tzimas

Μέχρι να εμφανιστούν τα καροτσάκια του σουπερμάρκετ στους δρόμους της Αθήνας, το όχημα του σκράπερ ήταν αποκλειστικά το τρίκυκλο. Η εικόνα του Ρομά σκράπερ με τα τρίκυκλα ήταν πολύ συνηθισμένη στην πόλη: αυτοσχέδια οχήματα φορτωμένα με παλιοσίδερα, πολλές φορές και με γυναίκα, παιδιά, κατοικίδια, ολόκληρη την οικογένεια να τους συνοδεύει στον αγώνα για το μεροκάματο. Κάποτε ήταν πιο εύκολο να μιλήσεις μαζί τους, από τότε όμως που ο μαχαλάς του Ελαιώνα διαλύθηκε από την καλοκαιρινή πυρκαγιά και τη διαμάχη ανάμεσα στις δύο βασικές φατρίες, οι Ρομά σκράπερ έγιναν επιφυλακτικοί, οι μισοί επέστρεψαν στην Αλβανία και οι υπόλοιποι σκορπίστηκαν σε διάφορα σημεία στο κέντρο της Αθήνας.

Πίσω από την Πειραιώς, στον Κεραμεικό και στο Γκάζι, αρκεί μία βόλτα για να τους πετύχεις σε μικροσκοπικές μονοκατοικίες που συχνά φιλοξενούν περισσότερα από 5 άτομα [στο ίδιο δωμάτιο], στους παράλληλους δρόμους κατά μήκος των γραμμών του τρένου από την πλατεία Βικτωρίας μέχρι τα Κάτω Πατήσια, σε υπόγεια και παλιά κτίσματα. Εκτός από τις μόνιμα κρεμασμένες μπουγάδες με τα ρούχα, αυτό που προδίδει την παρουσία τους είναι τα αυτοσχέδια τρίκυκλα, που είναι δικιά τους πατέντα. Όχι ελληνική, αλλά αποδεικνύεται διαχρονική και πολύτιμη, αφού για αυτούς είναι όλη τους η ζωή. Σε κάθε σημείο του κόσμου, από το Gujarat της Ινδίας, μέχρι τις αυτοσχέδιες κατασκευές στο Βελιγράδι -με κομμάτια από παλιές φρέζες, παροπλισμένα Lada, Scoda, και εξαρτήματα από παλιά τρακτέρ- τα τρίκυκλα είναι παρόμοια, με ελάχιστες διαφορές και μπόλικες δόσεις φαντασίας. Κανείς δεν είναι σίγουρος ποιος τα έφτιαξε πρώτος, τα ινδικά chakdas πάντως που είναι ακριβώς πανομοιότυπα με τα ελληνικά, εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 60, με μηχανές από παρατημένες Royal Enfield Bullet και την προσθήκη μιας καρότσας με ρόδες. Στην Ελλάδα, έχουν κομμάτια από παλιές μηχανές [το πρώτο μέρος, με την μπροστινή ρόδα] και καρότσες που συνήθως κατασκευάζουν μόνοι τους. Το τρίκυκλο για αυτούς είναι πολύ περισσότερα από ένα απλό όχημα, είναι απαραίτητα για την επιβίωσή τους: με αυτά μετακινούνται, σ’ αυτά φορτώνουν το σκραπ [κυρίως μέταλλο], με αυτά το κουβαλούν μέχρι τις μάντρες, αυτά τους δίνουν τα δέκα ευρώ μεροκάματο για να ζήσει η οικογένειά τους.

Μερικές φορές το τρίκυκλο παίζει το ρόλο του minibus και μεταφέρει μισό μαχαλά μέχρι το παζάρι [το καλοκαίρι λίγο πριν το Πέραμα μέτρησα 8 άτομα στην καρότσα και τρία μέσα, στο ίδιο όχημα!]. Αυτός είναι κι ο λόγος που δύσκολα τους πείθεις να μιλήσουν για αυτά. Έως αδύνατο. Ακόμα κι όσοι δέχονταν να φωτογραφηθούν, ζητούσαν ευγενικά να μην φαίνεται το τρίκυκλο στη φωτογραφία. Και να μην ασχοληθούμε μαζί του. Ήταν πιο εύκολο να τους πείσεις να φωτογραφηθούν με τα παιδιά και τη γυναίκα τους, παρά με το τρίκυκλο. Η δικαιολογία ήταν «επειδή φοβούνται να μην τους τα κλέψουν». Ή «να μην τα ματιάσουν».

Ο πραγματικός λόγος είναι ότι αρκετά από αυτά είναι φτιαγμένα από κομμάτια κλεμμένων μηχανών [τις περισσότερες φορές τις έχουν αγοράσει και μάλιστα αρκετά ακριβά] και φοβούνται να μην τις αναγνωρίσουν. Ο μόνος που προθυμοποιήθηκε να μας μιλήσει για το επίτευγμά του ήταν ένας νεαρός Ρομά έξω από το Κοσμικόν στον Άγιο Νικόλαο. Ήταν πολύ περήφανος για την κατασκευή του, η οποία του κόστισε πάνω από 2500 ευρώ και χρειάστηκε μήνες σκληρής δουλειάς για να ολοκληρωθεί. «Είναι ελληνικό 100%, γράψ’ το», λέει, ποζάροντας με καμάρι μπροστά από το δημιούργημά του. Το τρίκυκλό του φαίνεται το πιο DIY από όλα, αλλά και το πιο προσεγμένο, φτιαγμένο με φροντίδα «φόρμουλας ένα». Μήνες έψαχνε να βρει τα υλικά, όλα από μάντρες και παλιατζίδικα, το συναρμολόγησε μόνος του, ειδικός μάστορας στο βίδωμα, το ξεβίδωμα, στο σφυρί και στο «ξεκοίλιασμα» παλιών οχημάτων για να πάρει χρήσιμα υλικά. Το όνειρό του είναι να πάρει επίσημη «κανονική» άδεια για να μην χρειάζεται να το κυκλοφορεί στους παραδρόμους, με το άγχος να μην τον ελέγξει η αστυνομία. Στο τέλος το ξανασκέφτηκε, μας άφησε να φωτογραφήσουμε το τρίκυκλο, αλλά δεν δέχτηκε να φαίνεται κι αυτός στη φωτογραφία.



Η νέα γενιά σκράπερ έχει σταματήσει να φτιάχνει οχήματα. Υπάρχει η πιο εύκολη λύση του έτοιμου, που τις περισσότερες φορές συμφέρει οικονομικά. Εφόσον καταφέρουν να πάρουν και άδεια, είναι και νόμιμο. «Δεν είναι όλοι ‘μαστόροι’ για να κατασκευάσουν το όχημά τους. Είναι πολλοί πια αυτοί που αγοράζουν έτοιμα, που είναι πολύ κυριλέ σε σχέση με τα αυτοσχέδια», λέει ο Π. «Έχουν ακόμα και καλοριφέρ για τα κρύα του χειμώνα».
«Είναι πολύ καλύτερα τα αυτοσχέδια, δεν συγκρίνεται το έτοιμο με αυτό που το έχεις φτιάξει μόνος σου. Το κρύο του χειμώνα όμως όλη μέρα στο δρόμο δεν αντέχεται. Ειδικά όταν έχεις και τέσσερα παιδιά να μεταφέρεις».

Φτιάξε το δικό σου τρίκυκλο

Εικονογράφηση: Ελισάβετ Ζιώγα

1

Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται είναι να βρεις μία παροπλισμένη μηχανή (υπάρχουν σε μάντρες ). Μέχρι πριν από μερικά χρόνια μπορούσες να βρεις πολλά μοντέλα του ’50 μέχρι του ’70 που είχαν καταλήξει στα παλιοσίδερα. Τα πουλούσαν πάφθηνα. Μετά το σάρωμα των σκράπερ την τελευταία τριετία, είναι πολύ πιο δύσκολο να πετύχεις. Μην ανησυχείς αν η μηχανή δεν δουλεύει, χρειάζεσαι μόνο τα γρανάζια του κιβωτίου ταχυτήτων. Το πολύ πολύ βάζεις μία αντλία νερού για κινητήρα.

2

Πρέπει να κόψεις στα δύο τη μηχανή. Θα χρειαστείς μόνο το μπροστινό μέρος και τη βοήθεια κάποιου που ξέρει, για να μην την αχρηστέψεις εντελώς.

3

Οι μαντράδες μπορούν να σε βοηθήσουν να βρεις τα υλικά που χρειάζεσαι για να φτιάξεις την καρότσα. Μπορείς να βρεις έτοιμη, από παλιά μίνι-τρακτέρ, ή να τη φτιάξεις απ’ το μηδέν, θα σου κοστίσει λίγο παραπάνω, αλλά θα είναι σίγουρα πιο γερή, μπορεί να σηκώσει μέχρι ένα τόνο και να κρατήσει μέχρι και 15 χρόνια.

4

Κανονικά χρειάζεσαι άδεια, δίπλωμα, τέλη κυκλοφορίας, αλλά μπορείς να τη φτιάξεις και να την πουλήσεις σε σκράπερ σε καλή τιμή [μέχρι 1000 ευρώ]. Αν δεν είναι κλεμένη η μηχανή, μπορείς να ζητήσεις και παραπάνω. Ξεκίνα από αρκετά ψηλά την προσφορά, γιατί είναι πολύ καλοί στα παζάρια.



back to main