Το κρυμμένο θηρίο της Πειραιώς
Χαράλαμπος Βασιλειάδης

Τι ακριβώς ήταν το έρημο κτίριο που είναι κρυμμένο πίσω απ' τα δέντρα στην Πειραιώς, στο ύψος της Καλών Τεχνών, και ποιος το έφτιαξε;

Φωτο: Manteau Stam.

Η Αθήνα μοιάζει να έφτασε στο όριο του οικοδομικού κορεσμού από χρόνια, η πρόσφατη κρίση απλώς έκανε σαφές ότι η οικοδόμηση νέων κτιρίων θα είναι κάτι (πολύ) σπάνιο από 'δω και πέρα. Στην πραγματικότητα, αφού στις αρχές της δεκαετίας η φυγή προς τις απέραντες εκτάσεις των βόρειων και ανατολικών ορίων του λεκανοπεδίου άρχισε σιγά σιγά να επιβραδύνεται, ξεκίνησε η εξερεύνηση των, μέχρι τότε, υποβαθμισμένων περιοχών του κέντρου της Αθήνας. Ως γνωστόν, η περιοχή του Ψυρρή υπήρξε το πρώτο τέτοιο αστικό πείραμα και πολλοί στήριξαν τις προσμονές τους για μια “νέα Αθήνα” σ' αυτό. Ακολούθησαν ο Κεραμεικός και το Μεταξουργείο και -ίσως- στο μέλλον η οδός Πειραιώς (μέχρι χαμηλά στον Πειραιά), ο Άγιος Παντελεήμονας και η Κυψέλη. Ολόκληρο το κέντρο έμοιαζε να μετατρέπεται σε μια γιγάντια Monopoly, με συγκεκριμένους επιχειρηματίες να πρωταγωνιστούν. Η κατάρρευση της οικονομίας έφερε ένα (προσωρινό;) τέλος σ' όλα αυτά όμως το αθηναϊκό Ελντοράντο του real estate κρύβει ακόμη πολλά θαμμένα μυστικά.

Η αναζήτηση των αστικών φαντασμάτων είναι μια υπόθεση όχι πολύ διαφορετική από την αναζήτηση κανονικών φαντασμάτων. Η ιδέα είναι ότι κάποιοι τόποι στην Αττική, κάποια κτίρια (κατά προτίμηση μεγάλης κλίμακας, μοντερνίστικα, βιομηχανικά ή άλλα) κείτονται έρημα και εγκαταλειμένα, φορτισμένα με μνήμες και μυστικά. Κάθε μητρόπολη με στοιχειώδη ιστορία έχει τέτοια ενώ σε κάποιες χώρες (η Ιαπωνία μάλλον κρατάει την πρωτοκαθεδρία με το περιοδικό Wonder Japan και πολυάριθμα blogs) η έρευνα του φαινομένου εκτινάσσεται.

Ο οδικός άξονας που συνδέει την Ομόνοια με το λιμάνι του Πειραιά (περίπου, δεν φτάνει μέχρι εκεί εξαιτίας της χάραξης του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου), υπήρξε από τα μέσα του 19ου αιώνα, με εκκίινηση ίσως το 1862 και το εργοστάσιο του γκαζιού, το κέντρο της βιομηχανίας στην Ελλάδα. Ως εκ τούτου θα βρούμε όλες τις αρχιτεκτονικές εκδοχές του φαινομένου, από το νεοκλασικισμό έως τα μεσοπολεμικά κτίρια έως τον πιο σκληρό μοντερνισμό του '60, οπότε και τελειώνει αυτή η ιστορία με τα τελευταία εργοστάσια επί της οδού Πειραιώς και τη μετακίνηση της βιομηχανίες σε άλλες, πιο μακρινές περιοχές του λεκανοπεδίου (και αργότερα, ακόμη πιο μακριά).

Ένα τεράστιο κτίριο πάνω στην οδό Πειραιώς, πέντε λεπτά με τα πόδια από το συγκρότημα της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, με μια πρόσοψη περίπου διακοσίων μέτρων, κι όμως κρυμμένο πίσω από μια πυκνή (και μετά από δεκαετίες, πολύ ψηλή) συστοιχία δέντρων και απαρατήρητο από τους περισσότερους. Και, μάλλλον, άγνωστο για τους αρχιτέκτονες και τους μελετητές. Στην πρόσοψη του υπάρχει η επιγραφή ΕΛ.ΒΩ. Ηλεκτρικά-Καλώδια.

Είναι μήπως έργο του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου; Γνωρίζουμε ότι ο νεωτεριστής δημιουργός σχεδίασε πολυάριθμα βιομηχανικά κτίρια μεταξύ των ετών 1957-1974, μεταξύ αυτών το μυστηριώδες συγκρότημα Apco (1959) κάπου στο μέσον της οδού Πειραιώς, για το οποίο πολύ λίγα γνωρίζουμε. Άσχετα όμως με το αν είναι ή όχι έργο του συγκεκριμένου αρχιτέκτονα, το κτίριο της ΕΛ.ΒΩ. μπορεί να σταθεί επάξια δίπλα στο γνωστότερο εργοστάσιο της μπύρας ΦΙΞ. Θα βρούμε την ίδια -ελάχιστη- μοντέρνα μορφολογία από γυαλί και σίδερο και, αν το τελευταίο κερδίζει τη χαρακτηριστική του ιδιαιτερότητα λόγω της ρυμοτομίας της διχάλας των δύο λεωφόρων που δημιουργούν σφήνα, το κτίριο της ΕΛ.ΒΩ. απαιτεί το σεβασμό μας χάρη στο τεράστιό του μέγεθος. Ένα αστικό φάντασμα μερικών δεκάδων χιλιάδων τετραγωνικών, δίπλα στην Α.Σ.Κ.Τ.

Πειραιώς, λίγο πιο πάνω και επέναντι απ' την Καλών Τεχνών (στο ρεύμα προς Αθήνα).



back to main