Στις τέσσερις θάλασσες με ένα πλοίο της Greenpeace
Τζούλη Αγοράκη

Η Αθηνά Λαμπρινίδου μπάρκαρε με το πλοίο της Greenpeace για χάρη ενός έρωτα και έμεινε στη θάλασσα συνολικά οχτώ χρόνια. Αυτά που έζησε πάνω στο πλοίο, αλλά και στη στεριά όσο καιρό ήταν ενεργό μέλος της Greenpeace, ήταν εμπειρία ζωής και αρκετά για να τη σημαδέψουν για πάντα.

Σήμερα, αφού γύρισε τον κόσμο και αγκυροβόλησε για κάποια χρόνια στη Νέα Ζηλανδία, έχει επιστρέψει και ζει στην Αθήνα. Η Τζούλη Αγοράκη τη συνάντησε και ζήτησε να μάθει τα πάντα για την αγάπη της για τη θάλασσα.  

Πώς ένας άνθρωπος αποφασίζει να μπει στα καράβια της Greenpeace; Ξυπνάει ένα πρωί και λέει τώρα θα σώσω τον κόσμο; Μήπως υπήρχε ένας μοιραίος άντρας που σε παρέσυρε να «μπαρκάρεις»;
Τα μάτια του Pete του καπετάνιου της Greenpeace που πρωτογνώρισα με το που ανοίξαμε το γραφείο της Ελλάδας, ήταν μπλε σαν την θάλασσα. Aπό την καμπίνα του αναδυόταν ο ήχος του Νeil Υoung. Εξαιτίας του ερωτεύτηκα και τα πλοία. Ο έρωτας μου έδωσε την εκκίνηση. Αργότερα, επίμονοι άνθρωποι μου έδωσαν την σπρωξιά που χρειαζόμουν για να «φύγω».

Τι σημαίνει «είμαι στα καράβια της Greenpeace». Tι καράβια είναι αυτά και τι ακριβώς κάνεις;
Το 70% του χρόνου σου είσαι ναύτης. Κάνεις βάρδιες, ματσακώνεις σκουριά, βάφεις, καθαρίζεις, σκαρφαλώνεις στα κατάρτια, επισκευάζεις πανιά. Το υπόλοιπο 30% ταξιδεύεις οπουδήποτε στον πλανήτη που σε χρειάζονται τα τοπικά γραφεία της Greenpeace.

Τι σημαίνει «Με χρειάζεται ο πλανήτης»;
Δουλεύαμε ενάντια στις πυρηνικές δοκιμές και την πυρηνική ενέργεια με τα επικίνδυνα απόβλητά της. Ενάντια στην τοξική μόλυνση των ωκεανών και των ποταμών, ενάντια στην αποψίλωση αρχέγονων δασών και την υπερεντατική αλιεία, ενάντια στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Κάναμε από έρευνες, μέχρι προγράμματα ευαισθητοποίησης τοπικών κοινωνιών. Ανάλογα την «φάση» της κάθε καμπάνιας στην κάθε χώρα.

Πόσα χρόνια έμεινες συνολικά στα πλοία της Greenpeace;
Ταξίδευα συνολικά επτά χρόνια, αλλά όχι συνέχεια. Δουλεύαμε τέσσερις μήνες πάνω στην θάλασσα και δυο μήνες στην στεριά. Καμιά φορά οι δύο μήνες γινόντουσαν περισσότεροι, ανάλογα με το πού σε είχαν ανάγκη. Όταν ήμουν στην στεριά και περίμενα καινούργιο πλοίο, βοηθούσα τοπικά γραφεία της Greenpeace στην Ευρώπη, την Αμερική και τον Ειρηνικό, στις καμπάνιες τους.

Σε ποιες θάλασσες ταξίδεψες;
Μεσόγειο, Ατλαντικό, Καραϊβική, Ειρηνικό.

Ποια θάλασσα αγάπησες περισσότερο και γιατί;
Τον Ειρηνικό! Στην μέση του απέραντου αυτού ωκεανού, με το πανέμορφό του χρώμα και την ήρεμη δύναμη των σουέλ του. Παρέα με φάλαινες, δελφίνια, ψάρια, τον αέρα, τον ήλιο και τα άστρα αισθάνθηκα περισσότερο ασφαλής από ποτέ στην ζωή μου.

Για σένα τι είναι το νερό, το υγρό στοιχείο γενικά;
Ήρεμη δύναμη, αισθησιασμός, ταπεινότητα, ευγένεια, πλούτος, το «θείο».

Τι αγάπησες στη θάλασσα και τι σιχάθηκες περισσότερο;
Αγάπησα την αιώνια γεύση του αλατόνερου στα χείλια μου, σιχάθηκα τις ναυτίες.

Τις ναυτίες ή τους ναύτες;
Τις ναυτίες. Τα ναυτάκια τα αγαπάς. Με μια αγάπη  «θαλασσινή». Θαλασσινή γιατί ένα πλοίο, μια θάλασσα, τόσοι μήνες, τόσα μαζί, βλέπεις τον άλλον σε όλες του τις εκφάνσεις. Παλεύεις με «τα κύματα» μαζί, καφεδάκι και τσιγάρο το πρωί στο κατάστρωμα πριν την δουλειά (αν δεν είχες βραδινή βάρδια), μπιρίτσα και τσιγάρο κάθε απόγευμα μετά την δουλειά. Δύσκολο να ερωτευτείς, πολύ εύκολο να αγαπήσεις. Ηρεμείς μεν, γιατί η ζωή μοιάζει τόσο απλή, όμως εμείς οι γυναίκες είμαστε καμιά φορά τόσο πολύπλοκες, μας βγαίνει λίγο πιο δύσκολα ο έρωτας. Στις δράσεις, στις καταιγίδες, εκεί ερωτεύεσαι εύκολα.

Ποιο ήταν το πιο μεγάλο διάστημα χωρίς να δεις στεριά; Παθαίνεις κάτι με τη πολύ «θαλασσίλα»;
Εικοσιτέσσερις μέρες. Από τον Παναμά μέχρι την Ταχίτι. Η πολύ «θαλασσίλα» σε κάνει να αισθάνεσαι ότι θέλεις να ανοίξεις τα πανιά σου και να συνεχίσεις να ταξιδεύεις για πάντα. Το αστείο είναι ότι η «ναυτία» ξεκινά με το που πατάς την γη.  Τίποτα δεν κουνιέται, αλλά κουνιέσαι εσύ.

Τι σου άρεσε να κάνεις όταν ήσουν πάνω στα πλοία της Greenpeace;
Να ονειρεύομαι πως υπάρχει περίπτωση μια μικρή ομάδα από ανθρώπους, από όλον τον πλανήτη, να αλλάξει τον κόσμο. Να μαθαίνω διαφορετικούς θαλασσινούς κόμπους, να περνάω βερνίκι στο ξύλο της λαβής του θαλασσινό μου μαχαιριού. Να οδηγώ φουσκωτά. Να χαζεύω την ανατολή του ήλιου.

Οι καπετάνιοι που γνώρισες είχαν κάτι ωραίο; Είναι κάπως ζόρικο να κουμαντάρεις ένα καράβι;
Οι ταπεινοί, ευγενείς, ήσυχοι καπετάνιοι που γνώρισα, είχαν κάτι το μεγαλειώδες και αγέρωχο. Σαν να μιλούσαν με την θάλασσα.

Ποιο ταξίδι δεν θα ξεχάσεις ποτέ;
Όταν πιάσαμε τους αέρηδες που ονομάζονται trade winds νότια από τα νησιά Γκαλαπάγκος στον Ειρηνικό ωκεανό, ανοίξαμε τα πανιά μας και διασχίσαμε έναν τεράστιο ωκεανό από τον Παναμά μέχρι τη Νέα Ζηλανδία.

Με μια λέξη περιέγραψε μου την Μεσόγειο:
Δελφίνι.

Τον Ατλαντικό:
Καρχαρίας.

Τον Ειρηνικό:
Φάλαινα.

Σε τι διαφέρουν οι θαλασσινοί από τους στεριανούς τύπους;
Οι θαλασσινοί έχουν την ήρεμη ταπεινότητα που έρχεται μόνο όταν έχεις έρθει αντιμέτωπος με μια τόσο μεγαλύτερη δύναμη από σένα, όπως η θάλασσα. Μια δύναμη, η οποία σου προκαλεί δέος και σε δαμάζει μαζί. Σε φοβίζει, αλλά ταυτόχρονα σε γαληνεύει. Σε προστατεύει από τους δικούς σου δαίμονες.

Κινδύνεψες ποτέ στη  θάλασσα;
Σε μια μεγάλη καταιγίδα, που ήρθε από το πουθενά στον κόλπο του Μεξικού και που σχεδόν τούμπαρε το πλοίο μας. Μου κόπηκαν τα γόνατα. Μετά όμως, όταν όλα πέρασαν, αγάπησα το πλοιαράκι μας που επιβίωσε, επέπλευσε, και μας έφερε με ασφάλεια στην στεριά.

Ποιο ήταν το πιο ακραίο πράγματα που έχεις κάνει για την Greenpeace; Δενόσασταν πράγματι πάνω στις άγκυρες για να σταματήσετε τις πυρηνικές δοκιμές;
Όταν έχεις υπαρξιακό πάθος γι' αυτό που κάνεις, μπορείς να καταφέρεις διάφορα ακραία πράγματα. Τόσες αναμνήσεις... Που κρυβόμασταν από τις γαλλικές αρχές για έξι εβδομάδες, προσπαθώντας να ξεμπροστιάσουμε την παράνομη μεταφορά πλουτωνίου (πυρηνικό απόβλητο που χρησιμοποιείται για να φτιάξεις  βόμβες) από την Γαλλία στην Ιαπωνία; Που κλεινόμασταν σε κουτιά στις ράγες ενός τραίνου για να σταματήσουμε την μεταφορά τοξικών υλικών που δημιουργούν καρκίνους, ή που σκαρφαλώναμε σε άγκυρες πλοίων που μετέφεραν παράνομα μεταλλαγμένα σπόρους; Πάντα αυτό που μας ωθούσε προς τα μπρος ήταν ότι εναντιωνόμασταν στο περιβαλλοντικό έγκλημα, και το κάναμε έξυπνα και όχι βίαια, μαζί με μια ομάδα καλά εκπαιδευμένων ανθρώπων από όλο τον πλανήτη. Πάντα στο τέλος της αποστολής ξέραμε να γελάμε με τον εαυτό μας.

Μια ακτριβίστρια φροντίζει τον εαυτό της, ή αφήνεις αξύριστη μασχάλη γάμπα κλπ;
Ο ακτιβισμός και η θάλασσα έβγαζαν πάντα τον αισθησιασμό από μέσα μου και έτσι φρόντιζα να έχω πάντα ένα μίνι φουστανάκι για κάθε λιμάνι. Από την άλλη, η αλήθεια είναι ότι στην μέση μιας δράσης ή μπροστά σε ένα περιβαλλοντικό έγκλημα, το τελευταίο που σκέφτεσαι είναι οι μασχάλες σου. Μετά, βέβαια, αλλάζει το πράγμα: τότε είναι που σου βγαίνει ο αισθησιασμός πολλαπλασιασμένος .

Στα καράβια της  Greenpeace  γνώρισες τον Φιντέλ Κάστρο;
Τον Φιντέλ Κάστρο τον γνώρισα σε μια επίσκεψή του στο πλοίο μας, στα νησιά Μπαρμπάντος. Ήταν από τους πρώτους πολιτικούς που ήδη στις αρχές του 1990, μιλούσε τόσο πρωτοποριακά για το περιβάλλον και τις κλιματικές αλλαγές. Με το που τον είδα να κατεβαίνει την προβλήτα προς το πλοίο μας, τεράστιος, αγέρωχος, αρχοντικός, με μάτια που είχαν μέσα τους σοβαρότητα, χιούμορ και παιχνίδι, έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Προς το τέλος της επίσκεψής του, ήρθε προς το μέρος μου και με ρώτησε αν με είχε ξανασυναντήσει πουθενά. Μας έπιασαν τα γέλια. 

Τι σε έκανε να πεις «αρκετά με τα πλοία» και σταμάτησες;
Δεν άντεχα να βλέπω από πρώτο χέρι όλα αυτά τα περιβαλλοντικά εγκλήματα, και την ίδια στιγμή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι πολιτικοί σε όλον τον πλανήτη να μην κάνουν τίποτα να τα σταματήσουν. Δεν άντεχα που η Greenpeace γινόταν όλο και πιο «ευγενική», ενώ εγώ γινόμουν όλο και πιο έξαλλη. Είχα ανάγκη λίγη στεριά, να κάτσω σε ένα μέρος αρκετά ώστε να φυτέψω ένα λουλούδι σε μια γλάστρα και να το δω να μεγαλώνει. Ήθελα για λίγο να σταματήσω να ακούω και να συζητώ για «προβλήματα». Σαν το ναυαγό, η θάλασσα με εναπόθεσε μαλακά στις ακτές της Νέας Ζηλανδίας όπου έμεινα για 11 χρόνια.

Τι ζημιά έχουμε κάνει  οι άνθρωποι στη θάλασσα;
Οι άνθρωποι από την μία αγαπάμε την θάλασσα, από την άλλη όμως την έχουμε χρησιμοποιήσει σαν τη χέστρα μας. Από την μια είμαστε τόσο «ερωτευμένοι» με αυτήν που θα καθίσουμε ώρες μέσα στον καύσωνα και την κίνηση μόνο για μια να κάνουμε βουτιά στα δροσερά νερά της και να γευτούμε το ψαράκι της. Από την άλλη, θα πετάξουμε τις βρωμιές όλων των ειδών μέσα της, και θα κάνουμε τα πάντα να την ξεζουμίζουμε από ζωή. Είμαστε ψυχοπαθείς. και κακομαθημένοι.

 Ο καθένας μας τι μπορεί να κάνει για να σεβαστεί τον θαλάσσιο πλούτο;
Να σκεφτεί λογικά.

Το Αιγαίο πως σου φαίνεται σαν θάλασσα ;
Πανέμορφη, σαν γυναίκα στα πρόθυρα νευρικής κρίσης, γεμάτη πλαστικά σκουπίδια.

Στον Ειρηνικό είδες δελφίνια, φάλαινες, καρχαρίες, ποιο θαλάσσιο ζώο σου δημιουργεί τον μεγαλύτερο σεβασμό και γιατί;
Η φάλαινα, γιατί είναι τεράστια, ήρεμη, πανάρχαια και δεν την ενδιαφέρει να κάνει εντύπωση.

Τι σε έμαθε η θάλασσα;
Να αγαπώ την ζωή. Αντίθετα με ό,τι πιστεύουμε, εκείνη μας ενώνει, δεν μας χωρίζει.

Τι δεν θα ξεχάσεις ποτέ από εκείνα τα ατελείωτα ταξίδια σου;
Τον ήχο του αέρα στα πανιά και της θάλασσας στο σκαρί του πλοίου. Μετά από πολλές μέρες ταξιδιού, όλο αυτό περνάει στο δικό σου σκαρί, στο κορμί σου.

Ποιο λιμάνι αγάπησες περισσότερο και γιατί;
Κανένα λιμάνι δεν μου πολυάρεσε. Όλα σχεδόν με απογοήτευαν. Τσιμεντίλα και βρώμα. Μου άρεσαν, όμως, οι πανέμορφοι, απάνεμοι κόλποι που ανακαλύπταμε και μέσα στους οποίους αγκυροβολούσαμε.

Τι εύχεσαι για το περιβάλλον, τι ελπίζεις;
Ότι ως δια μαγείας θα «ξυπνήσουμε» προτού να είναι αργά. Ότι θα δούμε επιτέλους λογικά ότι το περιβάλλον δεν είναι μόνο η προστασία μιας σπάνιας πεταλούδας (όχι ότι αυτό δεν είναι σημαντικό), μα 'περιβάλλον'=νερό να πιεις=ψάρι να φας= εύφορη γη να οργώσεις=λαχανικό να καταναλώσεις χωρίς να πάθεις καρκίνο. Ότι περιβάλλον =οικονομία=υγεία=ασφάλεια=αξιοπρέπεια=έξυπνη λύση στην κρίση=μαγκιά=μέλλον. Ο πλανήτης δεν «παίζει» ούτε διπλωματία, ούτε φακελάκια. Ή τον σώζουμε ή δεν τον σώζουμε. Απλά πράγματα.



back to main